Παραβίαση της περί Ακρίβειας...

Η Επιτροπή Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας εξέτασε παράπονο (40_21122025) που υπέβαλε η δημοσιογράφος Ραλλή Παπαγεωργίου κατά του Κυπριακού Πρακτορείου Ειδήσεων (ΚΥΠΕ), σε σχέση με την αποσπασματική αναδημοσίευση συνέντευξης που έλαβε η ίδια, καθώς και την προσθήκη των αρχικών της στους δημοσιογράφους που υπογράφουν είδηση που μετέδωσε το ΚΥΠΕ σε ημέρα κατά την οποία η ίδια δεν εργαζόταν, και αποφάσισε ομόφωνα ότι η υπό αναφορά είδηση παραβιάζει τον Κώδικα Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας, και την Ειδική Διάταξη 1 περί Ακρίβειας.

Σύμφωνα με το παράπονο, στις 19 Οκτωβρίου 2025 μεταδόθηκε από το ΚΥΠΕ είδηση αναφορικά με την εκλογική διαδικασία στα κατεχόμενα, η οποία έφερε, μεταξύ άλλων, και τα αρχικά της καταγγέλλουσας, παρότι η ίδια δεν εργαζόταν την ημέρα εκείνη. Επιπλέον, κατά τη διαδικασία τροποποίησης της αρχικής είδησης, προστέθηκε, μεταξύ άλλων, απόσπασμα συνέντευξης που είχε λάβει η καταγγέλλουσα από τον Επίκουρο Καθηγητή στο Τμήμα Τουρκικών και Μεσανατολικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Κύπρου Νίκο Μούδουρο, και η οποία είχε μεταδοθεί από το ΚΥΠΕ στις 6 Οκτωβρίου 2025, σε διαφορετικό χρονικό και θεματικό πλαίσιο από την είδηση που αναρτήθηκε στις 19 Οκτωβρίου 2025.

Η Επιτροπή κρίνει ομόφωνα ότι η αποσπασματική χρήση της συνέντευξης, χωρίς να προσδιορίζεται ο χρόνος κατά τον οποίο αυτή λήφθηκε και μεταδόθηκε αρχικά, και χωρίς εμφανές το θεματικό πλαίσιο μέσα στο οποίο υποβλήθηκαν προς τον συνεντευξιαζόμενο οι συγκεκριμένες ερωτήσεις και λήφθηκαν οι συγκεκριμένες απαντήσεις, μπορεί να αλλοιώσει την εικόνα του κοινού για το ακριβές περιεχόμενο της αρχικής συνέντευξης, αλλά και τη συνολική εντύπωση που μπορεί να είχε σχηματίσει το κοινό στον αρχικό χρόνο μετάδοσης της συνέντευξης.

Η πιθανότητα αυτή επιβάλλει ευρύτερα προς τον/την δημοσιογράφο να είναι προσεκτικός/η ως προς τον τρόπο αποσπασματικής αναμετάδοσης συνεντεύξεων, και ορθής απόδοσης των λεχθέντων από οποιαδήποτε πηγή, προκειμένου να μην παραβιάζεται η Ειδική Διάταξη 1 του Κώδικα Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας, που ορίζει, μεταξύ άλλων, ότι:

Τα Μέσα Ενημέρωσης έχουν υποχρέωση να λαμβάνουν κάθε εύλογο μέτρο, ώστε τα γεγονότα που παρουσιάζουν να χαρακτηρίζει η ακρίβεια.

Η Επιτροπή υπενθυμίζει, με αυτή την ευκαιρία, ότι η ακρίβεια και η σαφής απόδοση του θεματικού και χρονικού πλαισίου μιας είδησης ή ενός γεγονότος αποτελούν θεμελιώδεις αρχές του Κώδικα, ιδίως όταν πρόκειται για αναμετάδοση ή επαναχρησιμοποίηση δημοσιογραφικού υλικού.

Η Επιτροπή κρίνει, ακόμα, ότι η πρακτική που ακολουθήθηκε οδήγησε σε ασάφεια ως προς τον χρόνο, το πλαίσιο και τη δημοσιογραφική ευθύνη του περιεχομένου που μεταδόθηκε, γεγονός που δύναται να παραπλανήσει το κοινό ως προς την πληρότητα και την ακρίβεια της πληροφόρησης.

Επιπλέον, τονίζει ότι η χρήση των αρχικών της δημοσιογράφου, ως να συμμετείχε στη σύνταξη της είδησης με τη μορφή που αυτή μεταδόθηκε στις 19 Οκτωβρίου 2025, επίσης παραβιάζει την Ειδική Διάταξη περί ακρίβειας, και δημιουργεί την εσφαλμένη εντύπωση ότι και η καταγγέλλουσα είχε δημοσιογραφική εμπλοκή άρα και δημοσιογραφική ευθύνη για το κείμενο.

Κατά την εξέταση του παραπόνου, η Επιτροπή μελέτησε την απάντηση του ΚΥΠΕ, και απορρίπτει τη θέση ότι το παράπονο είναι αβάσιμο, καθώς η βάση επί της οποίας αυτό εξετάστηκε αφορά στην Ειδική Διάταξη περί Ακρίβειας, και όχι στα πνευματικά δικαιώματα της υπό συζήτηση είδησης, που όντως ανήκουν στο Μέσο.

Ενισχυτική των ευρημάτων της Επιτροπής είναι επιστολή του Διευθυντή του ΚΥΠΕ, Ντίνου Φοινικαρίδη, την οποία επισυνάπτει στην απάντησή του το Μέσο. Στην επιστολή αναγνωρίζεται ότι ακολουθήθηκε λανθασμένη πρακτική ως προς τον τρόπο χρήσης και ενσωμάτωσης του επίμαχου αποσπάσματος της συνέντευξης στην είδηση. Στην ίδια επιστολή αναφέρεται ότι δόθηκαν οδηγίες για τροποποίηση των διαδικασιών που ακολουθεί το ΚΥΠΕ – γεγονός το οποίο η Επιτροπή χαιρετίζει ως ορθή πρακτική πιστής εφαρμογής του Κώδικα Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας – με σκοπό την αποφυγή παρόμοιων περιστατικών στο μέλλον, καθώς και για την ανάγκη σαφούς προσδιορισμού του χρόνου και του πλαισίου λήψης συνεντεύξεων όταν αυτές αναμεταδίδονται, ολόκληρες ή αποσπασματικά.

ΤΟ ΠΑΡΑΠΟΝΟ

40_2025 KYPE PARAPONO

Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ
40_2025 KYPE ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΚΥΠΕ

ΤΟ ΤΕΚΜΗΡΙΟ
40_2025 kype TEK _1
40_2025 KYPE TEKMHRIO2

Το παράπονο δεν έχει βάση...

H Επιτροπή Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας μελέτησε και συζήτησε διεξοδικά το παράπονο 23_05082025 το οποίο υποβλήθηκε για άρθρο του Δημοσιογράφου Γιώργου Καλλινίκου, το οποίο δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα «Ο Φιλελεύθερος» με τίτλο «Ο χρόνος για σένα κύριε Σταυριανέ τελείωσε – πρέπει να λογοδοτήσεις» (ημερομηνία δημοσίευσης 24 Απριλίου 2025) και αποφάσισε ότι δεν θα προχωρήσει σε περαιτέρω εξέτασή του – διαδικασία που, με βάση τον Κώδικα, προβλέπει αίτημα προς το Μέσο για να τοποθετηθεί επί του παραπόνου – διότι κρίνει ότι το παράπονο δεν έχει βάση, αφού δεν εντοπίζεται στο περιεχόμενο του παραβίαση οποιασδήποτε διάταξης του Κώδικα Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας.

Η Επιτροπή, ως εκ του Κώδικα και του Καταστατικού της, προασπίζεται την ελευθεροτυπία και το δικαίωμα της ελευθερίας έκφρασης των Μέσων Ενημέρωσης και των Δημοσιογράφων. Ο Κώδικας προστατεύει, παράλληλα, το δικαίωμα των Δημοσιογράφων να εκφράζουν προσωπικές απόψεις, να διατυπώνουν σχόλια και να ασκούν κριτική, ιδιαίτερα σε δημόσια πρόσωπα, ακόμα και με την χρήση έντονης γλώσσας και ηχηρού δημοσιογραφικού λόγου.

Η Επιτροπή δεν εντόπισε στο άρθρο ούτε παραποίηση γεγονότων, ούτε προσβολή της ανθρώπινης αξιοπρέπειας ούτε και διάδοση ψευδών πληροφοριών, καθώς οι όποιες αναφορές στον ιατροδικαστή Πανίκο Σταυριανό προκύπτουν από το πόρισμα της θανατικής ανάκρισης, που αποτελεί δημόσιο έγγραφο και που ανακοινώθηκε δημοσίως.

Επιπρόσθετα, η Επιτροπή κατέληξε ότι το άρθρο αποτελεί προσωπική τοποθέτηση του Δημοσιογράφου, στο πλαίσιο της ελεύθερης έκφρασης της άποψής του, η οποία προστατεύεται τόσο από τον Κώδικα όσο και από το δικαίωμα ελεύθερης γνώμης στο δημόσιο διάλογο. Επιπρόσθετα , η Επιτροπή υπενθυμίζει πως, με βάση και αποφάσεις διεθνών δικαστηρίων, ιδιαίτερα τα δημόσια πρόσωπα, όπως ο ιατροδικαστής και πρώην Βουλευτής Πανίκος Σταυριανός, έχουν υποχρέωση να δέχονται την κριτική που τους ασκείται στο πλαίσιο του δημόσιου διαλόγου, όσο αυστηρή και αν αυτή είναι.

ΤΟ ΠΑΡΑΠΟΝΟ

23_05082025 ΦΙΛΕΛΕ ΠΑΡΑΠΟΝΟ

Καμία παραβίαση

Η Επιτροπή Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας εξέτασε παράπονο (38_21122025) για ρεπορτάζ της δημοσιογράφου Ντόρας Χριστοδούλου, όπως αυτό δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα «Ο Φιλελεύθερος» με τίτλο «Άφαντος ο Τυχικός, άγνωστες οι προθέσεις του – Εθεάθη στο Άγιο Όρος» (ημερομηνία δημοσίευσης 23 Οκτωβρίου 2025) και αποφάσισε ότι δεν υπάρχει οποιαδήποτε παραβίαση του Κώδικα Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας.

Σύμφωνα με το παράπονο το δημοσίευμα περιείχε «μη διασταυρωμένη και ψευδή πληροφορία», σύμφωνα με την οποία ο Επίσκοπος Τυχικός εθεάθη στο Άγιο Όρος, ενώ – κατά την αναφορά του παραπονούμενου προσώπου – τη συγκεκριμένη χρονική περίοδο ο Επίσκοπος Tυχικός νοσηλευόταν σε κρίσιμη κατάσταση σε νοσοκομείο της Αθήνας.

Η δημοσιογράφος, απαντώντας στο παράπονο εκ μέρους του Μέσου, απέρριψε τους ισχυρισμούς που προβάλλονται, αναφέροντας, μεταξύ άλλων, ότι το δημοσίευμα δεν ήταν δυσφημιστικό, υβριστικό ή επιβλαβές προς οποιοδήποτε πρόσωπο και ότι το κείμενο βασίστηκε σε πληροφορία προερχόμενη από σταθερή και αξιόπιστη πηγή, με γνώση των εκκλησιαστικών πραγμάτων της Κύπρου.

Σύμφωνα πάντα με τη συντάκτρια του ρεπορτάζ, κατά τον χρόνο δημοσίευσης δεν ήταν γνωστό, ούτε στην κοινή γνώμη ούτε στη επίσημη Εκκλησία της Κύπρου, το πού βρισκόταν ο Επίσκοπος Τυχικός, και πως η νοσηλεία του έγινε γνωστή και ανακοινώθηκε τις αμέσως επόμενες ημέρες και μετά τη δημοσίευση του ρεπορτάζ.

Η Επιτροπή, αφού μελέτησε το δημοσίευμα, το περιεχόμενο του παραπόνου και την απάντηση του Μέσου, κρίνει ότι το ρεπορτάζ εντάσσεται στο πλαίσιο της θεμιτής δημοσιογραφικής έρευνας και ενημέρωσης.

Σημειώνει, επίσης, ότι από το περιεχόμενο δεν προκύπτει οποιαδήποτε πρόθεση παραπλάνησης του κοινού ή πρόκλησης βλάβης σε οποιοδήποτε πρόσωπο, ενώ ούτε τεκμηριώνεται παραβίαση των αρχών της ακρίβειας, της διασταύρωσης πληροφοριών και της δημοσιογραφικής υπευθυνότητας, όπως αυτές ορίζονται στον Κώδικα Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας.

Η Επιτροπή κρίνει, ακόμα, ότι η απάντηση του Μέσου είναι ικανοποιητική και αποφασίζει ότι δεν έχει διαπιστωθεί οποιαδήποτε παραβίαση του Κώδικα.

ΑΥΤΟΥΣΙΑ Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ ΜΕΣΟΥ

"Η υποβληθείσα καταγγελία για το εν λόγω ρεπορτάζ εκτιμώ ότι στερείται οποιασδήποτε βάσης. Ούτε δυσφημιστικό ή υβριστικό ήταν προς τον αναφερόμενο ή οποιονδήποτε άλλον, ούτε και είχε στόχο την πρόκληση βλάβης κατά οιουδήποτε.

Αποτελούσε ένα ξεκάθαρο δημοσιογραφικό κείμενο σε ύφος και γλώσσα αυστηρώς επαγγελματική, που βασίστηκε σε συγκεκριμένη πληροφορία από άτομο γνώστη των εκκλησιαστικών πραγμάτων της Κύπρου και το οποίο άτομο αποτελεί σταθερή και αξιόπιστη πηγή μου εδώ και χρόνια.

Επί της ουσίας άλλωστε του κειμένου, όντως ο Επίσκοπος Τυχικός κατά τον χρόνο δημοσίευσης της είδησης δεν ήταν γνωστό, τουλάχιστον στην κοινή γνώμη και στην επίσημη Εκκλησία της Κύπρου, που βρισκόταν. Η δε νοσηλεία του έγινε και ανακοινώθηκε ακριβώς τις επόμενες μέρες του δημοσιεύματος, κοινοποιήθηκε δε εξαιτίας αυτού.

Με κάθε σεβασμό η καταγγελία που υποβλήθηκε, στερείται οποιασδήποτε τεκμηρίωσης και δεδομένου ότι χρησιμοποιεί δεύτερο πληθυντικού ενδεχομένως να έχει ιδιοτελή κίνητρα.

Με εκτίμηση

Ντόρα Χριστοδούλου"

ΑΥΤΟΥΣΙΟ ΤΟ ΠΑΡΑΠΟΝΟ
Sat, Oct 25, 2025 at 10:54 AM

To: deontologiacy@gmail.com

"Δια τησ παρούσης επιστολής καταγγέλλουμε την δημοσιογράφο ντορα χριστοδουλου διότι χωρισ να διασταύρωση ψευδή πληροφορία που τισ δόθηκε μετέδωσε είδηση ότι ο επισκοποσ τυχικοσ θεαθη στο Άγιο οροσ ενώ αυτοσ νοσηλεύεται σε κρίσιμη κατάσταση σε νοσοκομείο στην Αθήνα σας επισυνάπτουμε το δημοσίευμα με την παράκληση η καταγγελια να τύχει διερευνησησ ωσ ανώνυμη καταγγελια"

Σωρεία παραπόνων για άρθρο....

Η Επιτροπή Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας εξέτασε μεγάλο αριθμό παραπόνων (27_12092025 ) για τη δημοσίευση, στο PhileNews, τη διαδικτυακή έκδοση της εφημερίδας «Ο Φιλελεύθερος» και στη στήλη «Παρεμβάσεις», άρθρου με τίτλο «Κύπρος - Δεν Είναι Πολύ Αργά!», το οποίο υπογράφει ο Εράν Κοέν (ημερομηνία δημοσίευσης 9 Σεπτεμβρίου 2025) και αποφάσισε, με δύο αποχές, ότι το άρθρο παραβιάζει τον Κώδικα Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας.

Η Επιτροπή εξέτασε όλα τα δεδομένα: το άρθρο, στο οποίο διατυπώνονταν κρίσεις και αναφορές σχετικές με το παλαιστινιακό ζήτημα, τα παράπονα που έκαναν λόγο για ρητορική μίσους και ψευδείς αναφορές, καθώς και την απάντηση του μέσου, η οποία επικεντρώθηκε στο γεγονός ότι η άποψη που εκφράστηκε στο άρθρο ήταν προσωπική, έφερε την υπογραφή ενός δημόσιου προσώπου (ορκωτός λογιστής, Διευθύνων Σύμβουλος του Εμπορικού Επιμελητηρίου Ισραήλ – Κύπρου, όπως αναγραφόταν και στο δημοσίευμα) και σε καμία περίπτωση δεν εξέφραζε τη θέση της εφημερίδας.

Το ζήτημα που τέθηκε ενώπιον της Επιτροπής ήταν κατά πόσο το συγκεκριμένο δημοσίευμα, που αφορά σε ενυπόγραφο άρθρο όχι από δημοσιογράφο, εμπίπτει στην προστατευόμενη σφαίρα της ελεύθερης διατύπωσης άποψης ή εάν το περιεχόμενό του υπερέβη τα όρια του επιτρεπτού σχολιασμού, καθιστώντας το μέσο υπεύθυνο για παραβίαση διατάξεων του Κώδικα, παρά και την προσθήκη σημείωσης ότι το άρθρο δημοσιεύθηκε «στο πλαίσιο της ελευθεροτυπίας, της πολυφωνίας, της διαφάνειας και της δημοσίευσης όλων των απόψεων σε θέματα επικαιρότητας».

Η Επιτροπή κρίνει ότι το επίμαχο άρθρο δεν αποτελεί απλή εκδήλωση της προσωπικής άποψης του αρθρογράφου, καθώς περιέχει αποδεδειγμένα ψευδείς και παραπλανητικούς γενικόλογους ισχυρισμούς για το σύνολο ενός λαού – τους Παλαιστινίους – ενώ, παράλληλα, οι ισχυρισμοί αυτοί παρουσιάζονται ως πραγματικά γεγονότα, και μάλιστα με υποκίνηση προς τον αναγνώστη να αμφισβητήσει την ευρύτερη ιστορική γνώση για τον υπό αναφορά λαό.

Το περιεχόμενο εμπεριέχει στοιχεία ρητορικής μίσους και υποκίνησης σε διακρίσεις με βάση τη φυλή, τη θρησκεία, την εθνική ή εθνοτική προέλευση, εις βάρος των Παλαιστινίων, κατά παράβαση των Ειδικών Διατάξεων 12 καΙ 14 του Κώδικα, στοιχεία τα οποία ουδόλως μπορεί να θεωρηθεί ότι, ως αναφορές στο άρθρο, προστατεύονται από το δικαίωμα της ελευθερίας του λόγου και της ελεύθερης έκφρασης της προσωπικής άποψης του αρθρογράφου.

Η Επιτροπή τονίζει ότι το μέσο όφειλε, ως εκ του Κώδικα Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας, να αποφύγει τη δημοσίευση ή να ζητήσει από τον αρθρογράφο να αποκλειστούν τα επίμαχα σημεία. Η παράλειψη του μέσου να δράσει με αυτό τον τρόπο συνιστά παραβίαση του Κώδικα. Όπως και δεν νοείται επίκληση του δημοσίου συμφέροντος – κατά το ερώτημα που διατυπώνει ο Διευθυντής του μέσου στην απάντησή του – αντί της άρνησης δημοσίευσης άρθρου με στοιχεία κατά τα προαναφερθέντα.

Με αυτή την αφορμή, η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι το σύνολο των μέσων ενημέρωσης φέρουν ευθύνη ελέγχου του περιεχομένου το οποίο δημοσιεύουν, μεταδίδουν ή/και αναρτούν, και δεν απαλλάσσονται από την ευθύνη, όπως αυτή απορρέει από το σύνολο του Κώδικα, όταν φιλοξενούν επιστολές ή άρθρα τρίτων και όχι δημοσιογράφων ή ακόμα και σχόλια επί αναρτήσεών τους, εάν πρόκειται για διαδικτυακά μέσα.

Σημειώνεται πως η μεταγενέστερη απόσυρση του άρθρου – παρόλο που το ίδιο το μέσο την αποδίδει σε στρεβλωτικές αντιδράσεις στο διαδίκτυο και σε κατηγορίες εναντίον του αντί εναντίον του αρθρογράφου – αξιολογείται θετικά, ως πράξη αυτορύθμισης. Το ίδιο θετικά αξιολογείται και η ευκαιρία απάντησης που δόθηκε τρεις ημέρες αργότερα στον Πρέσβη της Παλαιστινιακής Αρχής, παρόλο που οι συγκεκριμένες πράξεις αυτορύθμισης απλώς μετριάζουν, και δεν ακυρώνουν, την παραβίαση του Κώδικα, όπως περιγράφεται πιο πάνω.

Η Επιτροπή υπενθυμίζει, τέλος, ευρύτερα στα μέσα ενημέρωσης, ότι η δημοσίευση ρητορικής μίσους απαγορεύεται και ενδέχεται να συνιστά ποινικό αδίκημα κατά την κείμενη νομοθεσία. Τα μέσα οφείλουν, ως εκ τούτου, να ασκούν αυξημένο έλεγχο σε φιλοξενούμενες παρεμβάσεις που περιέχουν ισχυρισμούς για πραγματικά γεγονότα ή ενέχουν κινδύνους υποκίνησης μίσους.

ΤΟ ΑΡΘΡΟ

27_12092025 ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΤΕΚΜΗΡΙΟ

Αυτεπάγγελτη εξέταση της ΕΔΔ

Η Επιτροπή Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας εξέτασε αυτεπάγγελτα (υπόθεση 30_2025), με αφορμή και δημόσιες αντιδράσεις και δημόσια παράπονα προς την ΕΔΔ, ρεπορτάζ που αναρτήθηκε στην ιστοσελίδα Cyprus Times με τίτλος «Ο κατ’ ισχυρισμόν βιασμός στις Φυλακές καταγράφηκε σε βίντεο» (πρώτη ημερομηνία ανάρτησης 16/09/2025). Η εξέταση επικεντρώθηκε στη συμβατότητα του περιεχομένου του ρεπορτάζ και του βίντεο που το συνόδευε με τις πρόνοιες του Κώδικα Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας, ιδίως τις διατάξεις που αφορούν στην παρουσίαση θεμάτων για άσκηση σεξουαλικής βίας.

Κατά πρώτο διαπιστώθηκε, μετά την αρχική απόφαση της ΕΔΔ να εξετάσει την υπόθεση, ότι το μέσο προχώρησε σε μερική αυτορύθμιση, αφαιρώντας το τεχνικά αλλοιωμένο βίντεο που είχε περιληφθεί στο σχετικό ρεπορτάζ κατά την πρώτη ημέρα ανάρτησης του.

Ωστόσο, μετά από μελέτη του σχετικού ρεπορτάζ, και χωρίς να έχει ενώπιόν της την απάντηση του μέσου ή του δημοσιογράφου, αφού επέλεξαν να μην τοποθετηθούν επί της σχετικής επιστολής της ΕΔΔ, η Επιτροπή διαπίστωσε ότι το ρεπορτάζ περιλαμβάνει λεπτομερείς περιγραφές πράξεων σεξουαλικής φύσεως, οι οποίες

υπερβαίνουν το αναγκαίο για την ενημέρωση του κοινού σχετικά με τα τεκταινόμενα εντός των Κεντρικών Φυλακών.
Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι προσπάθεια του δημοσιογράφου ήταν: α) να ψέξει την προσπάθεια της αστυνομίας να υποβαθμίσει καταγγελία για βιασμό εντός των Κεντρικών Φυλακών β) να εκθέσει τη διεύθυνση του σωφρονιστικού ιδρύματος για το έγκλημα που διαπράχθηκε αλλά και για το γεγονός ότι αυτό καταγράφηκε από κινητό τηλέφωνο, με το σχετικό βίντεο να καταλήγει στο κινητό του δημοσιογράφου από στέλεχος του προσωπικού των Φυλακών και γ) να ενισχύσει τη θέση του περί αδιαφορίας από το αρμόδιο Υπουργείο Δικαιοσύνης.

Παρόλα αυτά, η Επιτροπή κρίνει ομόφωνα ότι το ρεπορτάζ παραβιάζει την Ειδική Διάταξη 15 του Κώδικα, η οποία επιβάλλει τη λιτή, προσεκτική και χωρίς περιττές λεπτομέρειες και δραματοποίηση, παρουσίαση υποθέσεων που αφορούν σεξουαλική βία. Η εκτενής περιγραφική αναφορά στο περιεχόμενο του βιντεοληπτικού υλικού συνιστά σαφή απόκλιση από το γράμμα και το πνεύμα της συγκεκριμένης Διάταξης.

Η Επιτροπή εκφράζει τη γενικότερη ανησυχία της για την τάση δημοσίευσης λεπτομερών περιγραφών σεξουαλικών εγκλημάτων, παρά τις επανειλημμένες σχετικές υποδείξεις της. Η πρακτική αυτή πλήττει την αξιοπιστία του δημοσιογραφικού επαγγέλματος και δημιουργεί πρόσθετους κινδύνους όχι μόνο για τους εμπλεκόμενους αλλά και για την ορθή ενημέρωση του κοινού.

Εξ αφορμής της άρνησης του μέσου και του δημοσιογράφου να τοποθετηθούν επί της υπόθεσης που διερεύνησε η ΕΔΔ για το υπό αναφορά ρεπορτάζ, τα Μέλη της Επιτροπής, η οποία δρα ως εκ του Καταστατικού και της εντολής που έχει από τους Φορείς που την αποτελούν, υπενθυμίζουν ευρύτερα τη Γενική Διάταξη 3 του Κώδικα, σύμφωνα με την οποία:

«Τα μέσα ενημέρωσης και οι δημοσιογράφοι αναλαμβάνουν την υποχρέωση να συνεργάζονται με την Επιτροπή Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας, κατά τη διεξαγωγή τω εργασιών της. Άρνηση συνεργασίας συνιστά παραβίαση του Κώδικα Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας.»

Προσοχή σε υποθέσεις σεξουαλικής βίας

Η Επιτροπή Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας εξέτασε παράπονο (26_2025) αναφορικά με ανάρτηση ρεπορτάζ στην ιστοσελίδα Cyprus Times με τίτλος «Φρίκη: Μοιράζει βίντεο με σεξουαλικές συνευρέσεις με την αδελφή του» (ημερομηνία δημοσίευσης 05/09/2025). Η εξέταση του παραπόνου επικεντρώθηκε στη συμβατότητα του περιεχομένου του ρεπορτάζ με τις πρόνοιες του Κώδικα Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας, ιδίως τις ειδικές διατάξεις που αφορούν στην παρουσίαση, από τα μέσα ενημέρωσης, υποθέσεων σεξουαλικής βίας και στην προστασία παιδιών θυμάτων αλλά και των παιδιών ευρύτερα.

Η Επιτροπή κρίνει ομόφωνα ότι το ρεπορτάζ, ήδη από τον τίτλο, παραβιάζει την Ειδική Διάταξη 15 του Κώδικα Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας, η οποία απαγορεύει την άμεση ή έμμεση αποκάλυψη ταυτότητας θυμάτων σεξουαλικών εγκλημάτων και της όποιας σχέσης μεταξύ θύματος και θύτη/θυτών. Παράλληλα, επιβάλλει τη λιτή, προσεκτική και χωρίς περιττές λεπτομέρειες παρουσίαση υποθέσεων που αφορούν σεξουαλική βία, ιδίως όταν το θύμα είναι παιδί.

Το υπό αναφορά ρεπορτάζ ήταν εκτενέσταστο και περιλαμβάνει λεπτομερείς περιγραφές πράξεων σεξουαλικής φύσεως, οι οποίες υπερβαίνουν το αναγκαίο για ενημέρωση του κοινού, ενέχοντας το σοβαρό κίνδυνο δευτερογενούς θυματοποίησης των εμπλεκόμενων προσώπων. Επιπλέον, συγκεκριμένες λεπτομέρειες δύναται να οδηγήσουν σε έμμεση αποκάλυψη της ταυτότητας των παιδιών, η προστασία των οποίων ήταν στην ευθύνη αρμόδιων υπηρεσιών.

Το περιεχόμενο του ρεπορτάζ παραβιάζει, παράλληλα, την Ειδική Διάταξη 9, η οποία επιβάλλει να τηρούνται οι πρόνοιες της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού καθώς και οι πρόνοιες της κείμενης νομοθεσίας.

Περαιτέρω, η Επιτροπή διαπιστώνει παραβίαση της Γενικής Διάταξης 19, καθώς ο δημοσιογράφος όφειλε να επιδείξει αυξημένη ευαισθησία και προσοχή κατά την κάλυψη ενός θέματος που άπτεται ανθρώπινου πόνου και σεξουαλικών εγκλημάτων με θύμα και φερόμενους ως θύτες παιδιά.

Η Επιτροπή εξέτασε το παράπονο υπό το φως της άρνησης του μέσου ενημέρωσης και του δημοσιογράφου που υπογράφει το ρεπορτάζ, να τοποθετηθούν σχετικά.

Έχοντας υπόψη παλαιότερη επιχειρηματολογία του δημοσιογράφου, η οποία αφορούσε στην αναδημοσίευση δικαστικής απόφασης η οποία είναι αναρτημένη στο διαδίκτυο, η Επιτροπή υπενθυμίζει την ευθύνη των δημοσιογράφων να φιλτράρουν τις πληροφορίες που έχουν ενώπιόν τους – ακόμα και αν αυτές προέρχονται από δικαστικές αποφάσεις – και να βεβαιώνονται ότι το δικό τους δημοσιογραφικό περιεχόμενο – περιεχόμενο στο οποίο διαδικτυακά έχει πρόσβαση το ευρύτερο κοινό – δεν παραβιάσει τη δεοντολογία.

Προς τούτο, η Επιτροπή υπενθυμίζει, παράλληλα, ότι συνιστά πρόσθετη παραβίαση του Κώδικα η άρνηση του μέσου και του δημοσιογράφου να ανταποκριθούν και να συνεργαστούν με την Επιτροπή.

Επιπρόσθετα των πιο πάνω, η Επιτροπή εκφράζει την έντονη ανησυχία της για την άρνηση του μέσου και του δημοσιογράφου να προχωρήσουν σε τροποποίηση του ρεπορτάζ ή άρση των προβληματικών στοιχείων του, παρά τις απευθείας υποδείξεις αρμόδιας υπηρεσίας («Σπίτι του Παιδιού»). Η Επιτροπή τονίζει πως τέτοια άρνηση δεν συνάδει με την υποχρέωση των δημοσιογράφων να αποφεύγουν τη βλάβη στα θύματα και να συνεργάζονται με σκοπό την ελαχιστοποίηση των συνεπειών στα παιδιά από τη δημοσιότητα θεμάτων που τα αφορούν.

Το ελάχιστο που αναμένει η Επιτροπή από το μέσο είναι η αυτορύθμιση με την τροποποίηση του ρεπορτάζ και την αφαίρεση των προβληματικών στοιχείων, έστω και τώρα, αφού η ανάρηση εξακολουθεί να είναι προσβάσιμη.

Με αυτή την αφορμή, και ως παρέμβαση σε δημόσιες συζητήσεις για τα θέματα σεξουαλικών εγκλημάτων, η Επιτροπή καλεί τα μέσα ενημέρωσης και τους δημοσιογράφους να συμμορφώνονται με τις πρόνοιες του Κώδικα, να αποφεύγουν δημοσιεύσεις, μεταδόσεις και αναρτήσεις που δύνανται να προκαλέσουν βλάβη ή δευτερογενή θυματοποίηση, και να μεριμνούν για την προστασία της αξιοπρέπειας και των δικαιωμάτων όλων των εμπλεκομένων, με ιδιαίτερη ευαισθησία όταν πρόκειται για ανήλικα θύματα ή ανήλικους φερόμενους ως θύτες.

Δεν υπόκεινται στην αρμοδιότητα της ΕΔΔ αναρτήσεις στο Fb

Η Επιτροπή Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας εξέτασε παράπονο

(11_02042025) εναντίον του διαδικτυακού μέσου eLemesos, για

αναδημοσίευση, στη σελίδα του μέσου στην πλατφόρμα κοινωνικής

δικτύωσης Facebook, βίντεο που έχει αναρτήσει σε δική του σελίδα

πρόσωπο ονόματι ΜΠ και υπό τον τίτλο «Ο… έχει 43.000 και ψάχνει

διεύθυνση να τα στείλει ��» με ημερομηνία 29 Μαρτίου 2025.

Είναι η άποψη που διατυπώνεται στο παράπονο ότι στο βίντεο

«εμφανίζεται άτομο να εκφράζει ανοικτά ρητορική μίσους εναντίον

συγκεκριμένης μερίδας αστυνομικών» καθώς και ότι «το περιεχόμενο

του βίντεο είναι προσβλητικό, υποκινητικό και ενδέχεται να

δημιουργήσει αρνητικό κλίμα απέναντι στους αστυνομικούς, θέτοντας

σε κίνδυνο την αξιοπρέπεια και την κοινωνική συνοχή».

Η ΕΔΔ εξέτασε το παράπονο στη βάση της αποστολής της, όπως αυτή

απορρέει από τον Κώδικα Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας, σύμφωνα

με τον οποίο ο Κώδικας εφαρμόζεται επί όλων των Μέσων Ενημέρωσης

(έντυπων, ηλεκτρονικών, διαδικτυακών, ραδιοφωνικών οργανισμών,

τηλεοπτικών οργανσιμών, καθώς και της δημόσιας ραδιοτηλεόρασης).

Είναι δε η πρακτική που ακολουθεί η ΕΔΔ, δεδομένης και της απουσίας

οποιουδήποτε νομικού πλαισίου που να διέπει τις πλατφόρμες

κοινωνικής δικτύωσης, όπως είναι το Facebook, ότι δεν υπόκεινται στην

αρμοδιότητα της αναρτήσεις σε τέτοιες σελίδες και μόνο.

Η υπό αναφορά ανάρτηση δεν έχει εντοπιστεί στη διαδικτυακή έκδοση

της ηλεκτρονικής εφημερίδας eLemesos, η οποία φιλοξενεί άλλες

πληροφορίες, δηλώσεις και συνεντεύξεις του υπό αναφορά προσώπου,

ως εκ τούτου δεν εμπίπτει στην αρμοδιότητα της ΕΔΔ προς εξέταση.

Επιπλέον, στο βίντεο, που έχει προσωπική υπογραφή, δεν εντοπίζεται

οποιαδήποτε αναφορά που να συνιστά ρητορική μίσους, με την

ακαδημαϊκή έννοια του όρου, αλλά μόνο η έκφραση μιας προσωπικής

άποψης για την οποία κάθε πρόσωπο που την ακούει μπορεί να

αντιδράσει με διαφορετικό τρόπο (το μέσο, που την αναδημοσίευσε

στο Facebook, προφανώς την εισέπραξε ως με διάθεση χιούμορ…)

Το παράπονο

Με την παρούσα επιστολή θα ήθελα να καταγγείλω το έντυπο μέσο elemesos, το οποίο, κατά την άποψή μου, έχει παραβιάσει τις αρχές της δημοσιογραφικής δεοντολογίας, όπως αυτές προβλέπονται από τους κανόνες του κώδικα δεοντολογίας.

Συγκεκριμένα, το έντυπο μέσο την 29/03/25 έχει δημοσιεύσει βίντεο στα οποία εμφανίζεται άτομο να εκφράζουν ανοιχτά ρητορική μίσους κατά συγκεκριμένης μερίδας αστυνομικών. Το περιεχόμενο αυτών των βίντεο είναι προσβλητικό, υποκινητικό και ενδέχεται να δημιουργήσει αρνητικό κλίμα απέναντι στους αστυνομικούς, θέτοντας σε κίνδυνο την αξιοπρέπεια και την κοινωνική συνοχή.

Η παρουσίαση τέτοιου περιεχομένου από ένα αναγνωρισμένο έντυπο μέσο ενημέρωσης αντίκειται στις βασικές αρχές της αντικειμενικότητας, της αμεροληψίας και του σεβασμού των ανθρώπινων δικαιωμάτων. Η δημοσιογραφία έχει ως αποστολή την ενημέρωση του κοινού με ακρίβεια και υπευθυνότητα, χωρίς να ενισχύει ή να προάγει μισαλλόδοξες απόψεις.

Ως πολίτης, θεωρώ ότι τέτοιες πρακτικές υπονομεύουν την ποιότητα της ενημέρωσης και θέτω υπόψη σας την ανησυχία μου για τις επιπτώσεις που μπορεί να έχει η ανεξέλεγκτη αναπαραγωγή τέτοιου περιεχομένου. Παρακαλώ όπως εξετάσετε το ζήτημα και λάβετε τα απαραίτητα μέτρα προκειμένου να διασφαλιστεί η τήρηση των κανόνων δημοσιογραφικής δεοντολογίας.

Είμαι στη διάθεσή σας για οποιαδήποτε επιπλέον πληροφορία ή διευκρίνιση απαιτηθεί.

Επισυνάπτω οπτικοακουστικό υλικο

Website urls: https://www.facebook.com/share/v/1C7MsiYp3c/

Η ΕΔΔ καταδικάζει τη συνειδητή παραβίαση της εκπομπής "Sunday Night"

Η Επιτροπή Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας αποφάσισε να εξετάσει αυτεπάγγελτα ασκώντας δικαίωμα που έχει ως εκ του Καταστατικού της, αλλά και μετά από παράπονο που δέχθηκε (37_09122024), το περιεχόμενο εκπομπής που μεταδόθηκε από τον τηλεοπτικό οργανισμό ALPHA TV, και συγκεκριμένα συνέντευξη που παραχώρησε ο πρώην ποδοσφαιριστής Κώστας Μαλέκκος, στην παρουσιάστρια/δημοσιογράφο Χριστιάνα Αριστοτέλους (εκπομπή «Sunday Night» ημερομηνία μετάδοσης 08 Δεκεμβρίου 2024).

Η Επιτροπή εξέτασε το θέμα σε διαδοχικές συνεδριάσεις και αποφάσισε ομόφωνα ότι το περιεχόμενο τόσο της εκπομπής, όσο και του διαφημιστικού τρέιλερ που προηγήθηκε, παραβιάζει γενικές διατάξεις του Κώδικα Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας, καθώς και την Ειδική Διάταξη 13. Έμφυλες Διακρίσεις, σύμφωνα με την οποία:

Τα Μέσα Ενημέρωσης αποφεύγουν οποιεσδήποτε άμεσες ή έμμεσες αναφορές και φρασεολογία, οι οποίες συνιστούν διάκριση στη βάση του φύλου, της ταυτότητας φύλου και του σεξουαλικού προσανατολισμού.

Αναφορές οι οποίες αναπαράγουν στερεότυπα και αναχρονιστικές αντιλήψεις για το φύλο, ή στοχοποιούν, προσβάλλουν και μειώνουν ανθρώπους στη βάση του φύλου, της ταυτότητας φύλου και του σεξουαλικού προσανατολισμού, είναι καταδικαστέες.

Η Επιτροπή, εξετάζοντας όλα τα δεδομένα που είχε ενώπιόν της, και συγκεκριμένα τρία βίντεο (1. διαφημιστικό τρέιλερ που προηγήθηκε της εκπομπής 2. συνέντευξη και 3. βίντεο από εκπομπή της επόμενης ημέρας, με αναφορές τις οποίες η παρουσιάστρια/δημοσιογράφος παρουσίασε ως «απολογία») κρίνει ότι το περιεχόμενο αποτελεί σαφέστατο παράδειγμα κανονικοποίησης του σεξιστικού λόγου και ως εκ τούτου παραβιάζει την υπό αναφορά ειδική διάταξη του Κώδικα Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας.

Η Επιτροπή δεν επεισέρχεται στον ξεκάθαρα σεξιστικό λόγο που διατυπώνει ο φιλοξενούμενος, καθώς αυτή δεν είναι η πρώτη φορά που το συγκεκριμένο πρόσωπο διατυπώνει δημοσίως παρόμοιες καταδικαστέες απόψεις. Η Επιτροπή επιλέγει, ως εκ του ρόλου της να συμβάλλει στην αυτορρύθμιση δημοσιογράφων και μέσων ενημέρωσης, να επικεντρωθεί στο μέσο και στον ρόλο της παρουσιάστριας/δημοσιογράφου, για να τονίσει την σαφέστατη ευθύνη τους όχι απλώς να μην επιτρέπουν αλλά και να εμποδίζουν την χρήση ενός δημόσιου μέσου, και δη της τηλεόρασης, για την αναπαραγωγή παρόμοιων σεξιστικών απόψεων.

Είναι σαφές, από τις αναφορές της παρουσιάστριας/δημοσιογράφου, ήδη από την έναρξη της συνέντευξης, πως γνωρίζει ότι ο λόγος που αναπτύσσει ο φιλοξενούμενός της είναι σεξιστικός. Όχι μόνο δεν του ζητά να αποφύγει παρόμοιες αναφορές αλλά και δεν τον διακόπτει και να του υποδείξει πως δεν μπορεί να χρησιμοποιεί τον χρόνο που του παρέχεται στην τηλεόραση για να αναπτύσσει λόγο ο οποίος αναπαράγει στερεότυπα και προσβάλλει όχι μόνο το γυναικείο αλλά και το ανδρικό φύλο. Η ίδια η δημοσιογράφος αναφέρει επί λέξει ότι «την προηγούμενη φορά που σε είχα, χρειάστηκε να κόψω το μισό μου περιεχόμενο για να παίξω τη συνέντευξη», επιβεβαιώνοντας πως γνωρίζει ότι ο λόγος του είναι καταδικαστέος και παραβιάζει γραπτούς και άγραφους νόμους.

Είναι η θέση της Επιτροπής ότι η επιλογή του συγκεκριμένου φιλοξενούμενου έπρεπε να αυξήσει τον βαθμό προσοχής τόσο της δημοσιογράφου όσο και των άλλων συντελεστών της εκπομπής, ώστε να βεβαιωθούν ότι θα αφαιρεθούν στο μοντάζ οι όποιες αναφορές του συνιστούσαν σεξιστικό λόγο και αναπαραγωγή απαράδεκτων στερεοτύπων. Αντ’ αυτού επιτράπηκε η μετάδοση αυτούσιας ή στο μεγαλύτερο μέρος της, της συνέντευξης, ενώ το απαράδεκτο περιεχόμενο της διαφημιζόταν επί μέρες προηγουμένως από τον σταθμό.

Η Επιτροπή εκφράζει την ιδιαίτερη ανησυχία της, καθώς προκύπτει, από την εξέταση των δεδομένων που είχε ενώπιόν της, ότι ήταν χωρίς αμφιβολία συνειδητή η ενέργεια των συντελεστών της εκπομπής και του καναλιού να μεταδώσουν το απαράδεκτο περιεχόμενο της υπό εξέταση συνέντευξης. Στη ζυγαριά της τήρησης της δημοσιογραφικής δεοντολογίας από τη μια, και της επιλογής αυτούσιας μετάδοσης της συνέντευξης από την άλλη, προφανώς βάρυνε η δεύτερη επιλογή, και μόνο κριτήριο φαίνεται να ήταν η αυξημένη τηλεθέαση. Το μαρτυρούν τόσο το διαφημιστικό τρέιλερ όσο και το μοντάζ, με τα τιτλάκια που προβάλλονταν κατά τη διάρκεια της συνέντευξης. Όλα αυτά οδηγούν αβίαστα στο συμπέρασμα ότι ήταν συνειδητή επιλογή η πρόκληση της δημόσιας συζήτησης που ακολούθησε.

Η Επιτροπή δεν μπορεί παρά να καταδικάσει έντονα τη συνειδητή παραβίαση της δεοντολογίας, στο βωμό της τηλεθέασης και της πρόκλησης γέλιου, ενόχλησης, θυμού και δημόσιας συζήτησης, προκειμένου τα φώτα να στραφούν στην εκπομπή.

Επιπρόσθετα, η Επιτροπή, θεωρώντας ως επίσημη την άποψη του καναλιού όπως αυτή εκφράστηκε από την παρουσιάστρια/δημοσιογράφο την επόμενη ημέρα, και μετά τον πρώτο σάλο για το περιεχόμενο της συνέντευξης, επισημαίνει πως δεν μπορούν να θεωρηθούν ικανή απολογία, και αναγνώριση της παραβίασης της δεοντολογίας, οι αναφορές όπως για παράδειγμα ότι «παρερμηνεύτηκαν οι δηλώσεις του», «ενόχλησαν οι δηλώσεις του», «είναι δική του άποψη».

Η δε αναφορά της δημοσιογράφου «πώς μπορεί αυτό να συσχετιστεί με ό,τι τραγικό συμβαίνει εκεί έξω», αναφορά που σαφώς παραπέμπει στα φαινόμενα βίας εναντίον των γυναικών, αφήνει και την ίδια σοβαρά εκτεθειμένη, καθώς οδηγεί στο συμπέρασμα πως μάλλον δεν είναι αντιληπτές οι διαστάσεις του σεξιστικού λόγου, τί συνιστά διάκριση λόγω φύλου και αναπαραγωγή στερεοτύπων, πολύ δε περισσότερο τί συνιστά ευθύνη του/της δημοσιογράφου και του μέσου απέναντι στο κοινό στο οποίο απευθύνονται.

ΤΟ ΠΑΡΑΠΟΝΟ

09 Δεκεμβρίου 2024

Προς: Υπουργός Δικαιοσύνης και Δημόσιας Τάξης, Μάριο Χαρτζιώτη

Αρχηγό Αστυνομίας, Θέμιστο Αρναούτη

Επίτροπο Νομοθεσίας, Λουΐζα Χριστοδουλίδου Ζαννέττου

Επίτροπο Διοικήσεως και Προστασίας Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, Μαρία Στυλιανού Λοττίδη

Επίτροπο Ισότητας των Φύλων, Τζόζη Χριστοδούλου

Πρόεδρο Αρχής Ραδιοτηλεόρασης Κύπρου, Ρόνα Κασάπη

Πρόεδρο Επιτροπής Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας, Έλλη Κοτζιαμάνη

Θέμα: Καταγγελία σεξιστικής ρητορικής σε τηλεοπτική εκπομπή

Αξιότιμες κυρίες/ Αξιότιμοι κύριοι,

Σύμφωνα με τον περί της Καταπολέμησης του Σεξισμού και του Διαδικτυακά Διαδιδόμενου Σεξισμού και περί Συναφών Θεμάτων Νόμο του 2020 (Ν. 209(Ι)/2020), «σεξισμός», σημαίνει τη δημόσια ή ιδιωτικά εκδηλούμενη σεξιστική συμπεριφορά που στρέφεται κατά συγκεκριμένου προσώπου ή κατά συγκεκριμένης ομάδας προσώπων, η οποία συνίσταται σε ενέργεια, χειρονομία, οπτική παρουσίαση, πρακτική, γραπτό ή προφορικό λόγο, που βασίζεται στην ιδέα ή αντίληψη ότι ένα πρόσωπο ή μια ομάδα προσώπων είναι κατώτερα λόγω φύλου και που έχει στόχο (α) να πλήξει τα δικαιώματα του θύματος ή των θυμάτων, προσβάλλοντας μειώνοντας και πλήττοντας την αξιοπρέπεια τους με κατάληξη την αποστέρηση πρόσβασης στις δημόσιες υπηρεσίες και την άνιση πρόσβαση σε πόρους ή (β) να τραυματίσει σωματικά, ψυχολογικά ή κοινωνικοοικονομικά το θύμα ή τα θύματα ή (γ) να δημιουργήσει εναντίον του θύματος ή των θυμάτων ένα εκφοβιστικό, εχθρικό, εξευτελιστικό, ταπεινωτικό και προσβλητικό περιβάλλον. ή (δ) να προάγει και να ενισχύσει τα έμφυλα στερεότυπα και τις διακρίσεις των φύλων.

Όποιος εκ προθέσεως εκδηλώνει ή επιδίδεται σε σεξισμό, κατά την έννοια που αποδίδεται στον όρο αυτό, υπό τις διατάξεις του πιο πάνω Νόμου, είναι ένοχος αδικήματος και, σε περίπτωση καταδίκης του, υπόκειται σε ποινή φυλάκισης μέχρις ενός (1) έτους ή σε χρηματική ποινή που δεν υπερβαίνει τις πέντε χιλιάδες ευρώ (€5.000) ή και στις δύο αυτές ποινές.

Με δεδομένα τα πιο πάνω αναμένουμε τις ενέργειες σας αναφορικά με το περιεχόμενο της συνέντευξης του Κώστα Μαλέκκου, στην εκπομπή Sunday Night, που προβλήθηκε στον Alpha Κύπρου, την Κυριακή 8 Δεκεμβρίου στις 21:00.

Σας παρακαλούμε επίσης όπως λάβετε υπόψη:

1. Τη Σύσταση CM/REC (2019)1της Επιτροπής Υπουργών του Συμβουλίου της Ευρώπης, ημερομηνίας 27 Μαρτίου 2019 αναφορικά με την πρόληψη και την καταπολέμηση του σεξισμού, η οποία αναφέρει ότι οι διακρίσεις λόγω φύλου συνιστούν παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων αλλά και εμπόδιο στην απόλαυση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών, με το σεξισμό να αποτελεί εκδήλωση των ιστορικά άνισων σχέσεων εξουσίας μεταξύ γυναικών και ανδρών, ο οποίος εν τέλει οδηγεί σε διακρίσεις και εμποδίζει την πλήρη κοινωνική ανέλιξη των γυναικών. Η Σύσταση, υπογραμμίζει ότι ο σεξισμός συνδέεται με τη βία κατά των γυναικών και κοριτσιών, ο δε «καθημερινός» σεξισμός συνιστά ένα συνεχές βίας δημιουργώντας αναπόφευκτα ένα κλίμα εκφοβισμού, φόβου, διακρίσεων, αποκλεισμού και ανασφάλειας, το οποίο περιορίζει τις ευκαιρίες για προσωπική ανάπτυξη και την ελευθερία προσώπου.
2. Τη Διακήρυξη του Πεκίνο, από την Τέταρτη Παγκόσμια Διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για τις Γυναίκες (1995), η οποία αναφέρει ότι τα στερεότυπα που επιφέρουν διακρίσεις παραμένουν ευρέως διαδεδομένα και επηρεάζουν την εκπαίδευση και τη συμμετοχή των γυναικών στην οικονομία και στη δημόσια ζωή.
3. Τη Σύμβαση του Συμβουλίου της Ευρώπης για την Πρόληψη και την Καταπολέμηση της Βίας κατά των Γυναικών και της Ενδοοικογενειακής Βίας, η οποία απαιτεί από τα κράτη μέλη να αναβαθμίσουν το νομοθετικό τους πλαίσιο προς αντιμετώπιση της βίας και προς εξάλειψη των έμφυλων διακρίσεων έτσι ώστε να παταχθούν προκαταλήψεις, έθιμα, παραδόσεις και άλλες πρακτικές που βασίζονται σε ιδέες περί κατωτερότητας του γυναικείου φύλου, και να εκμηδενισθούν τα στερεότυπα των φύλων, συνιστώντας στα κράτη μέλη να λάβουν μέτρα για την πρόληψη και καταπολέμηση του σεξισμού και των εκδηλώσεων του, τόσο στη δημόσια όσο και στην ιδιωτική σφαίρα.

Με εκτίμηση,

Σκεύη Κουκουμά

Γενική Γραμματέας

Γυναικείο Κίνημα ΠΟΓΟ

Είναι ευθύνη του δημοσιογράφου να διασταυρώνει τις πληροφορίες του

Η Επιτροπή Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας, ασκώντας το δικαίωμα που της παρέχει ο Κώδικας Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας, αποφάσισε να εξετάσει αυτεπάγγελτα (30_24102024) ανάρτηση στο ενημερωτικό site «Ecosmoscy.news» με τίτλο «Σοβαρότατο περιστατικό σε δημοτικό στη Λάρνακα. Έκαναν μπουλινγκ σε 8χρονο του έκοψαν φλέβες και αρτηρίες, και τον επανέφεραν στη ζωή οι γιατροί» (ημερομηνία δημοσίευσης 24/10/2024).

Η Επιτροπή αποφάσισε ομόφωνα ότι η ανάρτηση παραβιάζει τον Κώδικα Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας και συγκεκριμένα την Ειδική Διάταξη 1 περί Ακρίβειας.

Ο δημοσιογράφος προχωρεί στη δημοσίευση πληροφοριών που αντλεί από μέσο κοινωνικής δικτύωσης, ως αυτές αναρτήθηκαν από πρόσωπο το οποίο ο δημοσιογράφος αναφέρει ότι είναι ο πατέρας, χωρίς να προηγηθεί δημοσιογραφική έρευνα, επαλήθευση και επιβεβαιώση των σχετικών πληροφοριών από άλλη επίσημη πηγή. Με μόνο γνώμονα να προλάβει τον χρόνο και να επιτύχει clicks στην είδησή του, ο δημοσιογράφος δεν αφιέρωσε χρόνο για να εξασφαλίσει σφαιρική πόσο μάλλον επίσημη πληροφόρηση για το συμβάν.

Ο αρχισυντάκτης του Μέσου, απαντώντας εγγράφως στην Επιτροπή, ανέφερε πως «το εν λόγω δημοσίευμα βγήκε σύμφωνα με τα λεγόμενα του γονέα. Εμπεριείχε ομολογουμένως κάποιες σκληρές περιγραφές, ωστόσο ο ίδιος κατήγγειλε στην αστυνομία το bullying. Μετέπειτα και αφού πληροφορηθήκαμε ακριβώς πως έχουν τα πράγματα έγιναν νέα ρεπορτάζ». Η ΕΔΔ τονίζει πως δεν αποτελεί ικανή δικαιολογία το γεγονός ότι ακολούθησαν άλλα ρεπορτάζ, όταν το Μέσο πληροφορήθηκε τα ακριβή γεγονότα.

Ήταν ευθύνη του δημοσιογράφου από την πρώτη στιγμή να επιβεβαιώσει τις πληροφορίες και δεν έπρεπε να είχε προχωρήσει στην αρχική δημοσίευση χωρίς αυτή την επαλήθευση. Επιπλέον, όφειλε να φιλτράρει τις πληροφορίες που συνέλλεξε από την ανάρτηση σε μέσο κοινωνικής δικτύωσης, και όχι να προχωρήσει στην απλή αναμετάδοσή τους χωρίς επιβεβαίωση και χωρίς την επίσημη θέση όλων των εμπλεκόμενων φορέων. Όπως όφειλε και να αποφύγει τις τόσες λεπτομέρειες, με δεδομένο και το γεγονός ότι η είδηση αφορούσε σε παιδιά, και μάλιστα σε ένα περιστατικό εντός του σχολικού χώρου.

Η Ειδική Διάταξη 1. Ακρίβεια, στον Κώδικα Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας, αναφέρει συγκεκριμένα, και μεταξύ άλλων:

«Τα ΜΕ έχουν υποχρέωση να λαμβάνουν κάθε εύλογο μέτρο ώστε τα γεγονότα που παρουσιάζουν να χαρακτηρίζει η ακρίβεια.

Ο σεβασμός στο δικαίωμα του κοινού στην αλήθεια είναι το πρώτο καθήκον του/της Δημοσιογράφου...

Τα ΜΕ και οι Δημοσιογράφοι έχουν υποχρέωση να παρέχουν έγκυρη πληροφόρηση στον πολίτη και να μη χειραγωγούν τις ειδήσεις.

Η έννοια του επείγοντος ή της αμεσότητας στη διάδοση των πληροφοριών δεν υπερισχύει της επαλήθευσης των γεγονότων...»

Η ΕΔΔ ενημερώνει, επιπρόσθετα, πως απηύθυνε πρόσκληση στον Αρχισυντάκτη του Μέσου, για να εμφανισθεί ενώπιόν της, ωστόσο αυτό δεν κατέστη δυνατό. Γι’ αυτό και η Επιτροπή δεν εξετάζει, σε αυτή τη φάση, αναφορά στην γραπτή απάντησή του ότι «...μετά λύπης μου διαπιστώνω έναν εκφοβισμό ως προς το λειτούργημα μας, κάτι το οποίο δεν πρέπει να γίνεται ανεκτό».

Προς συμμόρφωση του Μέσου και των δημοσιογράφων του, η ΕΔΔ αποστέλλει την απόφασή της μαζί με αντίγραφο του Κώδικα Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας.

ΤΟ ΤΕΚΜΗΡΙΟ

Καμία παραβίαση...

Η Επιτροπή Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας εξέτασε σε σειρά συνεδριάσεών της το παράπονο (26_24092024) το οποίο υπόβαλε ο Σύνδεσμος Ασυνόδευτων Φιλοξενηθέντων Παιδιών στην Ελλάδα 1974-1979, σε σχέση με την εκπομπή του Α’ Προγράμματος του Ραδιοφωνικού Ιδρύματος Κύπρου «Η ώρα του Εθνοφρουρού» ημερομηνίας 09 Ιουλίου 2024, και συγκεκριμένα αναφορές, από την ραδιοφωνική παραγωγό Λίτσα Μαυρίδου, στο θέμα των ασυνόδευτων παιδιών τα οποία φιλοξενήθηκαν στην Ελλάδα την περίοδο μετά την Τουρκική Εισβολή του 1974.

Η Επιτροπή, εξετάζοντας όλα τα δεδομένα που είχε ενώπιόν της, δηλαδή την επιστολή του Συνδέσμου, την απάντηση του Μέσου, αλλά και την αλληλογραφία που αντάλλαξαν οι παραπονούμενοι με το Μέσο, όπως αυτή κοινοποιήθηκε στην ΕΔΔ, αποφάσισε ομόφωνα ότι δεν υπάρχει οποιαδήποτε παραβίαση του Κώδικα Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας.

Η ραδιοφωνική παραγωγός, σύμφωνα με την ενημέρωση που είχε η ΕΔΔ, χρησιμοποίησε ιστορική πηγή πληροφόρησης – και συγκεκριμένα δύο άρθρα του ιστορικού Πέτρου Παπαπολυβίου, τα οποία είχαν δημοσιευθεί στην εφημερίδα Φιλελεύθερος το 2017 και το 2022, και τα οποία έχει ενώπιόν της η ΕΔΔ – για να ενημερώσει τους ακροατές της εκπομπής της, και συγκεκριμένα τους στρατευμένους νέους, σχετικά με την υποδοχή και φιλοξενία στην Ελλάδα ασυνόδευτων παιδιών από την Κύπρο, αμέσως μετά την Τουρκική Εισβολή του 1974. Οι αναφορές της στα εν λόγω άρθρα ουδόλως μπορούν να εκληφθούν ως «ανυπόστατες ή λανθασμένες πληροφορίες, οι οποίες αλλοιώνουν το περιεχόμενο των πραγματικών γεγονότων της πτυχής αυτής του 1974».

Η αντίκρυση και προβολή ιστορικών γεγονότων δεν μπορεί να θεωρείται ότι πρέπει να γίνεται από μία και μόνη ιστορική πηγή. Όπως και δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι αγνοήθηκαν επί σκοπώ τα διασταυρωμένα στοιχεία που, κατά την αναφορά του, κατέχει ο Σύνδεσμος, ως αποτέλεσμα ενδελεχούς πολύχρονης έρευνας, μέσα από αρχεία του κράτους.

Ούτε, τέλος, μπορεί να κριθεί ως δεδομένο ότι «τα λανθασμένα στοιχεία παραμένουν και όσοι – κυρίως εθνοφρουροί – άκουσαν την εκπομπή σχημάτισαν λανθασμένες εικόνες για τα γεγονότα».

Επιπλέον, ως εκ της αλληλογραφίας μεταξύ των παραπονούμενων και του ΡΙΚ, η ΕΔΔ θεωρεί πως ο Σύνδεσμος έχει στη διάθεσή του ραδιοφωνικό χρόνο, εάν και εφόσον τον ζητήσει, για να προβάλει τις δικές του πληροφορίες σχετικά με το ιστορικό γεγονός που πραγματεύεται, και δεν τίθεται θέμα μη δικαιώματος απάντησης και, κατά τον Σύνδεσμο, επανόρθωσης των όσων ακούστηκαν από την υπό αναφορά εκπομπή.

Δεν προκύπττει παραβίαση του ΚΔΔ

Η Επιτροπή Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας εξέτασε παράπονα (31_30102024 και 34_04112024) για δύο δημοσιεύματα στην εφημερίδα «Αλήθεια», το πρώτο με τίτλο «Πληρώνουμε δύο διευθυντές των Φυλακών» και υπότιτλο «Δεύτερη γκάφα ολκής του Υπουργού Δικαιοσύνης» (ημερομηνία δημοσίευσης 10/10/2024) με την υπογραφή του Μιχάλη Κιβιδιώτη, και το δεύτερο με τίτλο «Άλωσε το Κράτος» και με υπότιτλο «Το καθεστώς Άννα…» (ημερομηνία δημοσίευσης 26/10/2024) με την υπογραφή της Σκεύης Σταύρου.

Η Επιτροπή μελέτησε επισταμένα το περιεχόμενο των δύο δημοσιευμάτων και αποφάσισε ότι δεν προκύπτει οποιαδήποτε παραβίαση του Κώδικα Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας, ιδιαίτερα όπως αυτή περιγράφεται στα δύο παράπονα, δηλαδή για δημοσίευση παραπλανητικών και διαστρεβλωμένων, μη έγκυρων πληροφοριών, απαράδεκτων χαρακτηρισμών και αβάσιμων υποθέσεων…. καθώς και ότι με αυτές τις πληροφορίες πλήττεται η αξιοπρέπεια ατόμων, τόσο ως διευθυντικών στελεχών των φυλακών όσο και ως συνετού πολίτη, ο οποίος αναμένει έγκαιρη, αντικειμενική και σωστή πληροφόρηση.

Η Επιτροπή δεν θεωρεί ότι τα δημοσιεύματα διασύρουν ή θίγουν με οποιοδήποτε τρόπο κάποιο πρόσωπο. Αντίθετα, εντοπίζει ότι και τα δύο δημοσιεύματα αποτελούν προσπάθεια άσκησης κριτικής στην κυβέρνηση για τον χειρισμό του θέματος των κεντρικών φυλακών ευρύτερα και ειδικότερα της διεύθυνσης του σωφρονιστικού ιδρύματος. Επιπρόσθετα η Επιτροπή δεν εντοπίζει ότι εξάγεται οποιοδήποτε από τα συμπεράσματα περί παραπληροφόρησης και παραπλάνησης του κοινού, ούτε και μπορούν να αποδοθούν σκοπιμότητες και στοχεύσεις, όπως αυτές αναλύονται στα παράπονα.

Η Επιτροπή τονίζει πως το δικαίωμα της ελευθερίας της έκφρασης δημοσιογράφων και Μέσων Ενημέρωσης επιτρέπει την άσκηση κριτικής, ακόμα και με έντονο ύφος και σε υψηλούς τόνους, όπως και τη διατύπωση απόψεων ακόμα και αν με αυτές προκύπτουν διαφωνίες.

Ως εκ του Κώδικα Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας, εάν οποιοδήποτε πρόσωπο θεωρεί ότι θίγεται από οποιοδήποτε δημοσίευμα, μετάδοση, ανάρτηση μέσου ενημέρωσης, έχει δικαιώμα απάντησης.

Σύμφωνα με την Ειδική Διάταξη 3. Δικαίωμα Απάντησης:

3.1. Τα ΜΕ παρέχουν στους άμεσα επηρεαζόμενους τη δυνατότητα να απαντήσουν επί της ουσίας, μέσα σε χρονικό διάστημα που δεν απέχει από το δημοσίευμα ή τη μετάδοση ή την ανάρτηση, τόσο ώστε το δικαίωμα απάντησης να καθίσταται άνευ αντικειμένου.

3.2. Τα ΜΕ έχουν την υποχρέωση να δημοσιεύσουν την απάντηση των επηρεαζόμενων. Έχουν το δικαίωμα να περιορίσουν την έκταση της απάντησης, διασφαλίζοντας την απόδοση της ουσίας της. Μπορούν, επίσης, να αρνηθούν τη δημοσίευση απαντήσεων που ενδεχομένως να έχουν νομικές συνέπειες.

Επιπρόσθετα, η Επιτροπή αναφέρει πως δεν εξετάζει την ανάρτηση του δεύτερου δημοσιεύματος σε ιστοσελίδα της δημοσιογράφου σε μέσο κοινωνικής δικτύωσης, καθώς η υπό αναφορά ιστοσελίδα είναι προσωπική και όχι του μέσου ενημέρωσης.

Με αφορμή τα υπό αναφορά παράπονα, η Επιτροπή εντοπίζει παραβίαση του Κώδικα Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας από την εφημερίδα «Αλήθεια» επειδή ΔΕΝ απάντησε στις επιστολές της ΕΔΔ και ΔΕΝ κατέθεσε τη δική της θέση ή αυτήν των δημοσιογράφων της επί των όσων υποστηρίζουν οι παραπονούμενοι για τα δύο δημοσιεύματα.

Σύμφωνα με τη Γενική Διάταξη 3. του Κώδικα:

Τα Μέσα Ενημέρωσης και οι Δημοσιογράφοι και/ή οι Λειτουργοί τους αναλαμβάνουν την υποχρέωση να συνεργάζονται με την Επιτροπή Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας κατά τη διεξαγωγή των εργασιών της.

Άρνηση συνεργασίας συνιστά παραβίαση του παρόντα Κώδικα.

Τίποτα επιλήψιμο στο ντοκιμαντέρ της εκπομπής "De Facto"

Η Επιτροπή Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας αποφάσισε να εξετάσει αυτεπάγγελτα, ασκώντας δικαίωμα που έχει ως εκ του Καταστατικού της, θέμα που σχετίζεται με αναφορά σε άρθρο στην εφημερίδα «Ο Φιλελεύθερος» με τίτλο «Υπόθεση Στεφανίδη – Για όσους αναζητούν τεκμήρια» (ημερομηνία δημοσίευσης 21 Απριλίου 2024), ότι συγκεκριμένη τηλεοπτική εκπομπή (ημερομηνία μετάδοσης 07 Απριλίου 2024) παραβίασε τη στοιχειώδη δημοσιογραφική δεοντολογία και τους βασικούς κανόνες της έρευνας. Το άρθρο υπογράφει ο ιστορικός Πέτρος Παπαπολυβίου και αυτό αναφέρεται στην εκπομπή «De Facto» του Omega TV, του δημοσιογράφου Σωτήρη Παρούτη, και συγκεκριμένα σε επεισόδιο για την υπόθεση εκτέλεσης του στελέχους της ΕΟΚΑ στη Λευκωσία, Γιαννάκη Στεφανίδη, προς το τέλος του Αγώνα της ΕΟΚΑ.

Η Επιτροπή αποφάσισε την αυτεπάγγελτη εξέταση, δεδομένων των αναφορών σε παραβίαση της στοιχειώδους δημοσιογραφικής δεοντολογίας, οι οποίες αποδίδονται σε Μέλος της ΕΔΔ.

Ο ιστορικός Πέτρος Παπαπολυβίου, στο άρθρο του, παρουσιάζει τρία βασικά, κατά την επιστημονική άποψή του, κείμενα, τα οποία σχετίζονται με την υπόθεση Στεφανίδη, και τα οποία δεν αναφέρθηκαν καθόλου στη συγκεκριμένη τηλεοπτική εκπομπή. Συντάκτης και των τριών ο Σπύρος Παπαγεωργίου, γνωστός τόσο για τη δημοσιογραφική και συγγραφική του δράση, όσο και για τις πολιτικές του απόψεις, στενός συνεργάτης του Γ.Γρίβα μέχρι τον θάνατο του τελευταίου.

Ο αρθρογράφος παραθέτει αποσπάσματα από το βιβλίο «Κυπριακή θύελλα» (1977), το άρθρο «Αινείας να εκτελεσθή!» (1986) και προσωπική επιστολή στον π.Ανδρέα Στεφανίδη, πατέρα του Γιαννάκη Στεφανίδη (1992). Ακολούθως αναφέρεται σε πρόσθετες ιστορικές και άλλες πηγές, με στοιχεία για την υπόθεση, που επίσης δεν παρουσιάστηκαν στην υπό αναφορά τηλεοπτική εκπομπή, χωρίς, ωστόσο, να παρουσιάζει άλλο στοιχείο που να τεκμηριώνει την άποψη που διατυπώνει στο άρθρο του, ότι η εκπομπή παραβίασε τη στοιχειώδη δημοσιογραφική δεοντολογία.

Η Επιτροπή εξέτασε το επίμαχο ντοκιμαντέρ, και ομόφωνα έκρινε πως δεν εντοπίζει οποιαδήποτε παραβίαση διατάξεων του Κώδικα Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας. Παρόλα αυτά, η ΕΔΔ αποφάσισε να ζητήσει και την άποψη του δημοσιογράφου Σωτήρη Παρούτη επί των όσων του καταλογίζει το άρθρο.

Στην επιστολή του προς την ΕΔΔ, ο κ.Παρούτης απάντησε ότι μία τηλεοπτική εκπομπή, η οποία έχει καθορισμένο χρονικό πλαίσιο, είναι εκ των πραγμάτων αδύνατο να «χωρέσει» όλες τις πληροφορίες που περιέχονται σε βιβλία, έγγραφα και άλλες πηγές. Και προσθέτει: Ωστόσο στην εν λόγω εκπομπή περιλήφθηκαν «καινούργιες» μαρτυρίες που ανέτρεπαν τα όσα είχαν λεχθεί στο παρελθόν για τη δολοφονία του Γιαννάκη Στεφανίδη.

Συνεχίζοντας, ο κ. Παρούτης αναφέρει ότι στην ίδια την εκπομπή λέχθηκε ακόμη με σαφήνεια και το εξής: «Οι επιστολές, οι πλαστογραφίες, οι συκοφαντίες και κυρίως η εξαφάνιση μέρους αυτών των ντοκουμέντων εκείνη την χρονική περίοδο -καλοκαίρι και φθινόπωρο 1958- θα πρέπει ίσως να αποτελέσουν αντικείμενο χωριστής έρευνας», ακριβώς για να καταδειχθεί ότι ήταν εκ των πραγμάτων αδύνατο να περιληφθούν σε ένα ντοκιμαντέρ οι διάφορες πληροφορίες.

Παρέθεσε, επίσης, αποσπάσματα από αναφορές ιστορικών και άλλων πηγών που χρησιμοποίησε για τη δική του έρευνα και για το ντοκιμαντέρ του.

Η Επιτροπή εξέτασε τόσο το άρθρο και τις κατηγορίες για παραβίαση της δημοσιογραφικής δεοντολογίας, όσο και το επίμαχο ντοκιμαντέρ, και δεν εντόπισε οτιδήποτε επιλήψιμο ή αντιδεοντολογικό ή που να παραβιάζει διάταξη του Κώδικα Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας.

Η Επιτροπή αναγνωρίζει το συνταγματικά κατοχυρωμένο δικαίωμα στην ελευθερία της άποψης, όπως και το δικαίωμα στην ελευθερία ερμηνείας της πληροφόρησης, το οποίο είναι ταυτόσημο με το δικαίωμα στην εξασφάλιση πληροφοριών από πολλαπλές πηγές.

Η Επιτροπή τονίζει πως δεν θεωρείται αντιδεοντολογική η μη χρήση κάποιων πηγών από τον δημοσιογράφο ούτε και μπορεί να αποδοθεί σκόπιμη παράλειψη της χρήσης συγκεκριμένων πηγών, ιδιαίτερα για ένα ιστορικό γεγονός, που συνοδεύεται από πολλές και διαφορετικές μαρτυρίες ή/και ερμηνείες. Επιπλέον, το πόσο πιστά ο δημοσιογράφος ακολουθεί τις πηγές του ή το γεγονός ότι μπορεί να μην χρησιμοποιήσει κάποιες από τις πηγές για το τελικό παράγωγό του, δεν σημαίνει κατά ανάγκη ότι λέει ψέματα ή έχει σκοπιμότητα.

Καταληκτικά, η Επιτροπή επισημαίνει πως οποιαδήποτε προσπάθεια από δημοσιογράφους να μελετήσουν και να αποτυπώσουν την ιστορία, ιδιαίτερα την ταραχώδη πολιτική ιστορία της σύγχρονης Κύπρου, θα πρέπει να κρίνεται ως θετική ενέργεια και όχι να κατακρίνεται, όπως και δεν θα πρέπει να επιχειρείται η όποια τέτοια μελέτη και αποτύπωση να γίνεται πάντα και από όλους μέσα σε ίδια συγκεκριμένα πλαίσια.

Δείτε το σχετικό κείμενο του κ. Παπαπολυβίου πατώντας κλικ στο πιο κάτω .pdf:

14 2024 PAPAPOLIVIOU

Δεν συνιστά ρητορική μίσους....

Η Επιτροπή Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας εξέτασε παράπονο (16_24052024)

για δημοσίευμα στην εφημερίδα «Ο Φιλελεύθερος» με τίτλο «Απειλητικό email

στα σχολεία: Αραβικής καταγωγής ο δράστης – Όλη η ιστορία πίσω από την

υπόθεση που προκάλεσε πανικό» (ημερομηνία δημοσίευσης 20 Μαΐου 2024).

Σύμφωνα με τον παραπονούμενο στο δημοσίευμα «παρουσιάζεται η ανώνυμη

πληροφόρηση από αξιωματούχο της αστυνομίας περί αραβικής καταγωγής του

δράστη ως δεδομένο και κύριο εύρημα δια μέσω του τίτλου (…). Ενώ εντός του

άρθρου αναφέρεται απλώς: «Από τα στοιχεία και την αξιολόγηση που έγινε από

το Γραφείο Διερεύνησης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος της Αστυνομίας, εκτιμάται ότι

ο δράστης είναι αραβικής καταγωγής». Και προσθέτει ότι «το άρθρο δεν

αναφέρει ποια ήταν τα στοιχεία, πέραν της απλής πιθανολόγησης που οδήγησαν

στο συμπέρασμα πως ήταν αραβικής καταγωγής ο δράστης (..)».

Στην απάντησή του ο Διευθυντής Ειδήσεων της εφημερίδας, Άριστος Μιχαηλίδης

σημειώνει ότι για να δημοσιευθεί η αναφορά σημαίνει ότι υπήρχε ικανοποιητική

πληροφόρηση και σίγουρα όχι απλή πιθανολόγηση. «Έγιναν έρευνες σε πολλές

χώρες για την προέλευση του μηνύματος και η Αστυνομία, σε συνεργασία με

Αρχές άλλων χωρών, βρήκαν στοιχεία και κατέληξαν σε συμπεράσματα. Όπως και

το ότι το email στάληκε από τη Ρωσία.»

Και προσθέτει: «Ενημερωτικά δημοσιεύσαμε τις πληροφορίες που είχαμε, και

προστατεύσαμε τις πηγές μας.»

Η Επιτροπή, εξετάζοντας το δημοσίευμα και όλα τα στοιχεία που τέθηκαν

ενώπιόν της, αποφάσισε κατά πλειοψηφία ότι το δημοσίευμα δεν παραβιάζει

καμία από τις διατάξεις του Κώδικα Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας. Θεωρεί,

μάλιστα, ότι η αναφορά στην καταγωγή του δράστη μίας υπόθεσης η οποία

είχε σπείρει τον πανικό παγκυπρίως, αποτελεί μέρος της είδησης.

Σε κανένα σημείο του ρεπορτάζ δεν εντοπίζει η Επιτροπή οποιαδήποτε πρόθεση

του δημοσιογράφου να στρέψει το αναγνωστικό του κοινό εναντίον

οποιουδήποτε προσώπου αραβικής καταγωγής, πολύ δε περισσότερο εναντίον

του συνόλου των Αράβων. Οι συνθήκες υπό τις οποίες προέκυψε το συμβάν και

οι εν εξελίξει αστυνομικές έρευνες, καθιστούσαν την αναφορά στην καταγωγή

του δράστη αναπόσπαστο μέρος της είδησης και πληροφορία που δεν μπορούσε

να αγνοηθεί.

Η Επιτροπή επισημαίνει, επιπρόσθετα, πως δεν μπορεί να δεχθεί ότι συνιστά

ρητορική μίσους ή/και δυσμενή διάκριση η απλή αναφορά στην καταγωγή ενός

προσώπου σε δημοσίευμα, μετάδοση ή ανάρτηση σε μέσο ενημέρωσης. Ειδικά

για την ρητορική μίσους, ο Νόμος ορίζει ως ένοχο αδικήματος οποιοδήποτε

πρόσωπο το οποίο εκ προθέσεως, δημόσια διαδίδει και δημόσια υποκινεί βία ή

μίσος που στρέφεται κατά ομάδας προσώπων ή μέλους ομάδας προσώπων που

προσδιορίζεται βάσει της φυλής, του χρώματος, της θρησκείας, της εθνικής ή

εθνοτικής καταγωγής, κατά τρόπο που διαταράσσει τη δημόσια τάξη ή που έχει

απειλητικό, υβριστικό ή προσβλητικό χαρακτήρα». Στο ίδιο μοτίβο κινείται και η

περι ρητορικής μίσους διάταξη στον Κώδικα Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας.

ΤΟ ΠΑΡΑΠΟΝΟ

Παρουσιάζεται η ανώνυμη πληροφόρηση από αξιωματούχο της αστυνο,ίας περί «αραβικής καταγωγής» του δράστη ως δεδομένο και κύριο εύρημα δια μέσω του τίτλου: «Απειλητικό email στα σχολεία: Αραβικής καταγωγής ο δράστης». Ενώ εντός του άρθρου αναφέρεται απλώς: «Από τα στοιχεία και την αξιολόγηση που έγινε από το Γραφείο Διερεύνησης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος της Αστυνομίας, εκτιμάται ότι ο δράστης είναι αραβικής καταγωγής». Το άρθρο δεν αναφέρει ποια ήταν τα στοιχεία, πέραν της απλής πιθανολόγησης που οδήγησαν στο συμπέρασμα πως ήταν αραβικής καταγωγής ο δράστης (σημείωση, ακόμα και αν είναι πιθανό ο δράστης να ήταν μουσουλμάνος δεν είναι όλοι οι μουσουλμάνοι αραβικής καταγωγής). Σε μια περίοδο ανόδου της ακροδεξιά και της ρατσιστικής ρητορικής, πρέπει να επιδεικνύεται περισσότερη σοβαρότητα και ακρίβεια στο τρόπο μετάδοσης των ειδήσεων.

Website urls: https://www.philenews.com/kipros/pedia/article/1470701/apilitiko-email-sta-scholia-aravikis-katagogis-o-drastis-oli-i-istoria-piso-apo-tin-ipothesi-pou-prokalese-paniko/

ΤΟ ΤΕΚΜΗΡΙΟ

Να αφαιρεθεί το άρθρο αμέσως...

Η Επιτροπή Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας εξέτασε παράπονο (7_19032024) για ρεπορτάζ που αναρτήθηκε στο ειδησεογραφικό site 24hours.com.cy με τίτλο «Τασίν Οζλέρ: Περήφανος για τον ποδοσφαιριστή εγγονό του που φέρει το όνομά του, με ημερομηνία δημοσίευσης 03 Μαρτίου 2024.

Η Επιτροπή αποφάσισε ομόφωνα ότι το δημοσίευμα παραβιάζει τον Κώδικα Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας και την Ειδική Διάταξη περί Πνευματικής Ιδιοκτησίας.

Η παραπονούμενη δημοσιογράφος Ελένη Κωνσταντίνου αναφέρει στο παράπονό της: «Με λύπη εντόπισα πως ρεπορτάζ μου, το οποίο είχε δημοσιευθεί στην εφημερίδα στην οποία εργάζομαι («Χαραυγή») την Κυριακή 03 Μαρτίου 2024 και στη συνέχεια αναρτήθηκε και στην ιστοσελίδα «Διάλογος», έχει "κλαπεί" από την ιστοσελίδα 24h.com.cy, έχει αναρτηθεί και φέρει την υπογραφή της Αλεξίας Καφετζή, παραβιάζοντας το άρθρο 19 του Κώδικα σε σχέση με την Πνευματική Ιδιοκτησία.»

Στην απάντησή της, η δημοσιογράφος Αλεξία Καφετζή σημειώνει, μεταξύ άλλων, ότι «εκ πρώτης όψεως όταν κάποιος δει το δημοσίευμα, πράγματι φαίνεται ότι καρπώθηκα τον κόπο της συναδέλφου και έκανα στυγνή αντιγραφή του άρθρου».

Και προσθέτει: «Σε καμία περίπτωση δεν συνέβη κάτι τέτοιο. Αν έχετε διαβάσει το άρθρο, κάπου στην μέση γράφω "Σύμφωνα με τον Διάλογο". Απολογούμαι ειλικρινά, αν άθελα μου προκάλεσα οποιοδήποτε πρόβλημα στην συνάδελφο. Από την ημέρα παραλαβής της επιστολής σας, γράφω την πηγή του άρθρου στο κάτω μέρος όπου τελειώνει το άρθρο. Ξανά τις απολογίες μου!»

Εξετάζοντας τόσο το παράπονο, όσο και την απάντηση του Μέσου, η Επιτροπή Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας ομοφώνησε ότι υπάρχει κατάφωρη παραβίαση του Κώδικα και συγκεκριμένα της Ειδικής Διάταξης 19. Πνευματική Ιδιοκτησία, η οποία αναφέρει:

«Τα ΜΕ και οι Δημοσιογράφοι σέβονται και εφαρμόζουν το εκάστοτε ισχύον Δίκαιο και τις συμβάσεις που αφορούν στην προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας.

Σε περίπτωση δημοσίευσης ή μετάδοσης ή ανάρτησης μη πρωτογενούς περιεχομένου, ακόμα και επεξεργασμένου εν όλω ή εν μέρει, θα πρέπει να εξασφαλίζονται όλα τα δικαιώματα/άδεια από το ΜΕ και/ή τον κάτοχο των πνευματικών δικαιωμάτων.

Σε περίπτωση αναδημοσίευσης από άλλη πηγή, όπου αυτό επιτρέπεται, τα ΜΕ και οι Δημοσιογράφοι υποχρεούνται να λαμβάνουν τα δέοντα μέτρα ώστε αυτό να γίνεται με σεβασμό προς την αρχική πηγή και με αναφορά στην προέλευση.»

Η Επιτροπή επισημαίνει, παράλληλα, πως παρά το γεγονός ότι η δημοσιογράφος Αλεξία Καφετζή απολογείται, στην απάντησή της επιχειρεί να δικαιολογηθεί αναφέροντας επί λέξει πως «κάπου στη μέση γράφω "Σύμφωνα με τον διάλογο"» αναφορά που σαφώς δεν είναι ικανοποιητική. Όπως ικανοποιητική δεν μπορεί να θεωρηθεί και η ενέργεια να αναφερθεί, εκ των υστέρων και μετά την παραλαβή της επιστολής της ΕΔΔ, η πηγή του ρεπορτάζ στο κάτω μέρος της αντιγραφής.

Η Επιτροπή μελέτησε και τα δύο ρεπορτάζ και διαπιστώνει ότι η ανάρτηση του 24hours.com.cy αποτελεί ξεκάθαρη αναπαραγωγή ρεπορτάζ που ανήκει σε άλλο δημοσιογράφο και άλλο Μέσο Ενημέρωσης, άρα συνιστά όχι απλώς αντιγραφή αλλά κλοπή του πνευματικού δημιουργήματος της παραπονούμενης, καθώς και επιχειρούμενη οικειοποίηση του προς όφελος της καθ’ ην το παράπονο, η οποία αφαίρεσε το όνομα της δημιουργού και υπέγραψε την αντιγραφή με το δικό της όνομα.

Η Επιτροπή καλεί τους υπεύθυνους του ειδησεογραφικού site 24hours.com.cy να αφαιρέσουν από την ιστοσελίδα τους το συγκεκριμένο ρεπορτάζ, το οποίο αποτελεί προϊόν λογοκλοπής, και να ενημερώσουν σχετικά την Επιτροπή.

ΤΟ ΠΑΡΑΠΟΝΟ

Με λύπη εντόπισα πως ρεπορταζ μου το οποίο είχε δημοσιευθεί στην εφημερίδα στην οποία εργάζομαι (Χαραυγή) την Κυριακή 3 Μαρτίου 2024 και στη συνέχεια αναρτήθηκε και στην ιστοσελίδα Διάλογος έχει "κλαπεί" από την ιστοσελίδα 24H.com.cy, έχει αναρτηθεί και φέρει την υπογραφή της Αλεξίας Καφετζή, παραβιάζοντας το άρθρο 19 του Κώδικα σε σχέση με την Πνευματική Ιδιοκτησία. Σας παρακαλώ να διερευνήσετε το συγκεκριμένο θέμα. Επισυνάπτεται το πρωτότυπο καθώς και ο σύνδεσμος από την αντιγραφή.

https://dialogos.com.cy/tasin-ozler-perifanos-ton-podosfairisti-eggono-poy-ferei-to-ono/, https://24h.com.cy/tasin-ozler-perifanos-gia-ton-podosfairisti-eggono-toy-poy-ferei-to-ono-a-toy/,

ΤΕΚΜΗΡΙΑ

Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ ΜΕΣΟΥ

Αγαπητή κυρία,

Έχω λάβει την επιστολή σας με όλα τα αποδεικτικά που αναφέρεται στο δημοσίευμα με τίτλο «Τασίν Οζλέρ: Περήφανος για τον ποδοσφαιριστή εγγονό του που φέρει το όνομά του» ημερομηνίας δημοσίευσης 3 Μαρτίου 2024.

Εκ πρώτης όψεως όταν κάποιος δει το δημοσίευμα, πράγματι φαίνεται ότι καρπώθηκα τον κόπο της συναδέλφου και έκανα στυγνή αντιγραφή του άρθρου.

Σε καμία περίπτωση δεν συναίβει κάτι τέτοιο. Αν έχετε διαβάσει το άρθρο, κάπου στην μέση γράφω " Σύμφωνα με τον διάλογο "...

Απολογούμαι ειλικρινά, αν άθελα μου προκάλεσα οποιοδήποτε πρόβλημα στην συνάδελφο.
Από την ημέρα παραλαβής της επιστολής σας, γράφω την πηγή του άρθρου στο κάτω μέρος όπου τελειώνει το άρθρο.

Ξανά τις απολογίες μου !

Στην διάθεσή σας

Αλεξία

Οριακά... δεν υπάρχει παραβίαση

Η Επιτροπή Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας εξέτασε, σε διαδοχικές συνεδριάσεις της, δύο παράπονα (11_17042024) για ρεπορτάζ που προβλήθηκε στο δελτίο ειδήσεων των 8 μ.μ. της τηλεόρασης Alpha Κύπρου με τίτλο «Φευγάτες... οικιακές βοηθοί, γίνονται καπνός μέσω Tik Tok» (ημερομηνία προβολής 16 Απριλίου 2024) και αποφάσισε κατά πλειοψηφία ότι δεν υπάρχει παραβίαση διατάξεων του Κώδικα Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας.

Υποδεικνύει, ωστόσο, προς το μέσο και τον δημοσιογράφο που υπογράφει το ρεπορτάζ την ανάγκη πιο προσεκτικής χρήσης συγκεκριμένων λέξεων και φράσεων, καθώς και πιο προσεκτικού μοντάζ, καθώς το ρεπορτάζ κρίθηκε πως οριακά δεν παραβιάζει τις διατάξεις περί ακρίβειας, δυσμενών διακρίσεων και ρητορικής μίσους.

Σύμφωνα με τα παράπονα «το ρεπορτάζ παρουσιάζει Tik Tok βίντεο γυναικών οικιακών βοηθών, αποκαλύπτοντας την ταυτότητά τους και την εθνικότητά τους, παραβιάζοντας έτσι τα προσωπικά τους δεδομένα και εκθέτοντας τις σε κίνδυνο». Επιπλέον αναφέρεται ότι «η ρητορική του ρεπορτάζ είναι προκλητική και υποκινεί διακρίσεις και μίσος εναντίον των οικιακών βοηθών, παρουσιάζοντάς τις σαν ομάδα που είναι ικανές και πρόθυμες να προβούν σε παράνομες ενέργειες.»

Τα παράπονα εγείρουν, επίσης, θέμα για «παραπληροφόρηση σχετικά με τις αμοιβές των οικιακών βοηθών, δημιουργώντας λανθασμένες εντυπώσεις στο κοινό».

Στην απάντηση του ο Διευθυντής Ειδήσεων του Alpha Γιώργος Κασκάνης, ανέφερε πως «το θέμα που εγείρεται στο ρεπορτάζ είναι ένα ΥΠΑΡΚΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ που αντιμετώπισαν και αντιμετωπίζουν πολλές οικογένειες στην Κύπρο». Και πρόσθεσε: «Την ύπαρξη του προβλήματος αναγνώρισε (στο ρεπορτάζ) και ο κ. Αντώνης Ορθοδόξου, Πρόεδρος της Ομοσπονδίας Ιδιωτικών Γραφείων Εξευρέσεως Εργασίας. Ο κ. Ορθοδόξου, μάλιστα, επεσήμανε ότι πέρσι το φαινόμενο αυτό «είχε πάρει μια αρκετά μεγάλη διάσταση». Έκανε δε συγκεκριμένη αναφορά σε χώρες από τις οποίες προέρχονται οι οικιακές βοηθοί που επιλέγουν τελικά να φύγουν από την Κύπρο». Στη συνέχεια ο κ. Κασκάνης υποστήριξε ότι «η αποκάλυψη προσωπικών δεδομένων γίνεται από τις ίδιες τις οικιακές βοηθούς σε ένα μέσο όπως το Tik Tok, το οποίο έχει πολλαπλάσια εμβέλεια από την κυπριακή τηλεόραση».

Τέλος ανέφερε πως «σε τέτοιου είδους θέματα, θα πρέπει να έχουμε υπόψιν πάντα και την άλλη πλευρά του νομίσματος. Και αυτή είναι τα ηλικιωμένα συνήθως πρόσωπα που υποχρεώνονται να μπουν σε ένα φαύλο κύκλο αναζήτησης και καταγγελιών τη στιγμή που πίστεψαν (και πλήρωσαν) για να αντιμετωπίσουν τις δυσκολίες τους».

Η Επιτροπή, εξέτασε το ρεπορτάζ υπό το πρίσμα του Κώδικα και των Ειδικών Διατάξεων 1. Ακρίβεια, 12. Δυσμενείς Διακρίσεις και 14. Ρητορική Μίσους. Και έκρινε πως οριακά δεν εντοπίζεται παραβίαση του Κώδικα.

Η Επιτροπή σημειώνει ότι εν συνόλω το ρεπορτάζ παρουσιάζει ένα υπαρκτό κοινωνικό πρόβλημα και απέδωσε ένα γεγονός καθώς και την δράση ενός κυκλώματος. Ωστόσο, η Επιτροπή εντοπίζει:

α) προβληματική δομή ή και χρήση λανθασμένων εκφράσεων και λέξεων στο ρεπορτάζ, καθώς ο δημοσιογράφος θα έπρεπε να προτάξει την δράση του κυκλώματος, το οποίο προφανώς εκμεταλλεύεται και τις οικιακές βοηθούς, με αποτέλεσμα θύματα να γίνονται και οι Κύπριοι εργοδότες τους, αντί να βάλει στο στόχαστρο γυναίκες οι οποίες είναι με τη σειρά τους θύματα εκμετάλλευσης, αποδίδοντας τους ότι «αφήνουν στο έλεος του Θεού ηλικιωμένους Κύπριους» και ότι «οι Κύπριοι μένουν στα κρύα του λουτρού».

β) μη προστασία των οικιακών βοηθών και των προσωπικών τους δεδομένων, έστω με αλλοίωση στο μοντάζ των εικόνων που χρησιμοποιήθηκαν στο ρεπορτάζ, καθώς ο δημοσιογράφος σαφώς δεν γνωρίζει εάν οι συγκεκριμένες εικόνες λήφθηκαν με την ελεύθερη βούληση των προσώπων που παρουσιάζουν και υπό ποιες συνθήκες αυτές οι εικόνες αναρτήθηκαν σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Με την ευκαιρία αυτή, η Επιτροπή συστήνει ευρύτερα στους δημοσιογράφους να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί όταν ασχολούνται με θέματα όπως το σύγχρονο trafficking, καθώς τα κυκλώματα είναι δεδομένο ότι χρησιμοποιούν τα θύματά τους, διά της βίας ή με οικονομικά ανταλλάγματα, ακόμα και για να «διαφημίζουν» στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης την δήθεν καλύτερη εργασία και διαμονή που μπορούν να τους εξασφαλίσουν τα κυκλώματα.

ΓΙΑ ΝΑ ΔΕΙΤΕ ΤΟ ΤΕΚΜΗΡΙΟ ΠΑΤΗΣΤΕ ΕΔΩ

ΤΑ ΠΑΡΑΠΟΝΑ

Α)
Με την παρούσα επιστολή θέλουμε να εκφράσουμε τη βαθιά μας ανησυχία σχετικά με το πρόσφατο ρεπορτάζ που μεταδόθηκε στο Κανάλι Αλφα. Το ρεπορτάζ παραβιάζει σοβαρά τον Κώδικα Δημιουργικής Δεοντολογίας και προωθεί επικίνδυνες πρακτικές και ρητορικές που δημιουργούν αντιξοότητα και διχασμό στην κοινωνία μας.

Πρώτον, το ρεπορτάζ παρουσιάζει τικ τοκ βίντεο γυναικών οικιακών βοηθών, αποκαλύπτοντας την ταυτότητά τους και την εθνικότητά τους, παραβιάζοντας έτσι τα προσωπικά τους δεδομένα και εκθέτοντας τις σε κίνδυνο. Αυτή η πρακτική είναι απαράδεκτη και αντίθετη προς την επαγγελματική ηθική. Επιπλέον, η ρητορική του ρεπορτάζ είναι προκλητική και υποκινεί διακρίσεις και μίσος εναντίον των οικιακών βοηθών, παρουσιάζοντάς τις σαν ομάδα που είναι ικανές και πρόθυμες να προβούν σε παράνομες ενέργειες.

Επιπλέον, το ρεπορτάζ παρέχει παραπληροφόρηση σχετικά με τις αμοιβές των οικιακών βοηθών, δημιουργώντας λανθασμένες εντυπώσεις στο κοινό. Αναφέρει ότι οι οικογένειες πληρώνουν ποσό 1800 ευρώ, το οποίο δεν αντικατοπτρίζει τον πραγματικό μισθό των εργατριών. Αυτή η διαστρέβλωση της πραγματικότητας παραπληροφορεί το κοινό και προκαλεί αναστάτωση στην κοινωνία.

Tο ρεπορτάζ που γίνεται στα πλαίσια μιας αύξησης της ρητορικής μίσους κατά μεταναστών, θυματοποιεί συνολικά μια ήδη πολύ ευάλωτη ομάδα εργαζομένων για την οποία συχνά παρουσιάζονται φαινόμενα εκμετάλλευσης. Επιπρόσθετα το γεγονός ότι από ένα λογαριασμό στο τικ τοκ και μερικές προσωπικές μαρτυρίες προσπαθεί ο δημοσιογράφος να παρουσιάσει το φαινόμενο για όλες τις οικιακές βοηθούς καλλιεργεί μια εικόνα της πονηρής οικιακής βοηθού που πρέπει να περιορίζεται στο σπίτι και να μην έχει πολλές επαφές με τον έξω κόσμο για να μην της μπουν ιδέες και φύγει από την Κύπρο, η οποία είναι βαθιά ρατσιστική και πρέπει να αποδομηθεί. Οι οικιακές βοηθοί είναι άνθρωποι και εργαζόμενοι με δικαιώματα, όχι σύγχρονοι σκλάβοι για τους οποίους οι ιδιοκτήτες τους μπορούν να γίνονται έξαλλοι όταν έχουν προσωπική ζωή και επιδιώξεις για ένα καλύτερο μέλλον.

Λαμβάνοντας υπόψη την παραβίαση του Κώδικα Δημιουργικής Δεοντολογίας και την ανάγκη να διατηρηθεί η επαγγελματική και ηθική ακεραιότητα στα μέσα ενημέρωσης, απαιτούμε την άμεση ανάκληση του ρεπορτάζ από το Κανάλι Αλφα και την επιβολή ανάλογων κυρώσεων. Η ανευθυνότητα πρέπει να τιμωρείται, προκειμένου να διατηρηθεί η ακεραιότητα του δημοσιογραφικού επαγγέλματος και η εμπιστοσύνη του κοινού στα μέσα ενημέρωσης.

Β)

Θα ήθελα να υποβάλω καταγγελία για το ρεπορτάζ από τον Alpha Κύπρου σχετικά με ανακάλυψης υποτιθέμενου κυκλώματος γυναικών οικιακών βοηθών, το οποίο ρεπορτάζ αποτελεί προϊόν ρατσισμού, ρητορικής μίσους και σεξιστικών σχολίων, δημιουργώντας προπαγάνδα, ψευδείς ειδήσεις και φόβο προς μια συγκεκριμένη ομάδα ευάλωτων γυναικών.

Αρχικά το ρεπορτάζ παρουσιάζει βίντεο γυναικών οικιακών βοηθών, αποκαλύπτοντας την ταυτότητά τους και την εθνικότητά τους, παραβιάζοντας έτσι τα προσωπικά τους δεδομένα και εκθέτοντας τις σε κίνδυνο.

Επιπλέον, η ρητορική του ρεπορτάζ είναι προκλητική και υποκινεί διακρίσεις και μίσος εναντίον των οικιακών βοηθών, παρουσιάζοντάς τις σαν ομάδα που είναι ικανές και πρόθυμες να προβούν σε παράνομες ενέργειες με «θύματα» τον Κυπριακό λαό.

Επιπλέον, το ρεπορτάζ παρέχει παραπληροφόρηση σχετικά με τις αμοιβές των οικιακών βοηθών, δημιουργώντας λανθασμένες εντυπώσεις στο κοινό. Αναφέρει ότι οι οικογένειες πληρώνουν ποσό 1800 ευρώ, το οποίο δεν αντικατοπτρίζει τον πραγματικό μισθό των εργατριών. Αυτή η διαστρέβλωση της πραγματικότητας παραπληροφορεί το κοινό και προκαλεί αναστάτωση στην κοινωνία.

Tο ρεπορτάζ που γίνεται στα πλαίσια μιας αύξησης της ρητορικής μίσους κατά μεταναστών, θυματοποιεί συνολικά μια ήδη πολύ ευάλωτη ομάδα εργαζομένων για την οποία συχνά παρουσιάζονται φαινόμενα εκμετάλλευσης. Επιπρόσθετα το γεγονός ότι από ένα λογαριασμό στο τικ τοκ και μερικές προσωπικές μαρτυρίες προσπαθεί ο δημοσιογράφος να παρουσιάσει το φαινόμενο για όλες τις οικιακές βοηθούς καλλιεργεί μια εικόνα της πονηρής οικιακής βοηθού που πρέπει να περιορίζεται στο σπίτι και να μην έχει πολλές επαφές με τον έξω κόσμο για να μην της μπουν ιδέες και φύγει από την Κύπρο, η οποία είναι βαθιά ρατσιστική και πρέπει να αποδομηθεί. Οι οικιακές βοηθοί είναι άνθρωποι και εργαζόμενοι με δικαιώματα, όχι σύγχρονοι σκλάβοι για τους οποίους οι ιδιοκτήτες τους μπορούν να γίνονται έξαλλοι όταν έχουν προσωπική ζωή και επιδιώξεις για ένα καλύτερο μέλλον.

Λαμβάνοντας υπόψη την παραβίαση του Κώδικα Δημιουργικής Δεοντολογίας και την ανάγκη να διατηρηθεί η επαγγελματική και ηθική ακεραιότητα στα μέσα ενημέρωσης, απαιτούμε την άμεση ανάκληση του ρεπορτάζ από το Κανάλι Αlpha και την επιβολή ανάλογων κυρώσεων. Η ανευθυνότητα πρέπει να τιμωρείται, προκειμένου να διατηρηθεί η ακεραιότητα του δημοσιογραφικού επαγγέλματος και η εμπιστοσύνη του κοινού στα μέσα ενημέρωσης.

Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ ΜΕΣΟΥ

Έχω μελετήσει τα παράπονα που διατυπώθηκαν κατά του σταθμού για ρεπορτάζ που μεταδόθηκε στο κεντρικό Δελτίο Ειδήσεων στις 16 Απριλίου 2024 και αφορούσε το κύκλωμα υποβοήθησης οικιακών βοηθών να φεύγουν από την Κύπρο για άλλες ευρωπαϊκές χώρες.

Πριν καταθέσω τις απόψεις μου, οφείλω να επισημάνω τον σχεδόν πανομοιότυπο τρόπο που συντάχθηκαν τα παράπονα, γεγονός -πιστεύω- που πρέπει να προβληματίσει και την Επιτροπή. Επί της ουσίας:

Το θέμα που εγείρεται στο ρεπορτάζ είναι ένα ΥΠΑΡΚΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ που αντιμετώπισαν και αντιμετωπίζουν πολλές οικογένειες στην Κύπρο. Διερευνόντας το, διαπιστώσαμε ότι δεκάδες είναι οι καταγγελίες που φθάνουν κάθε χρόνο στην Αστυνομία Κύπρου.

Την ύπαρξη του προβλήματος αναγνώρισε (στο ρεπορτάζ) και ο κ. Αντώνης Ορθοδόξου, Πρόεδρος της Ομοσπονδίας Ιδιωτικών Γραφείων Εξευρέσεως Εργασίας. Μαρτυρία δηλαδή από τους πλέον αρμόδιους. Ο κ. Ορθοδόξου, μάλιστα, επεσήμανε ότι πέρσι το φαινόμενο αυτό «είχε πάρει μια αρκετά μεγάλη διάσταση». Έκανε δε συγκεκριμένη αναφορά σε χώρες από τις οποίες προέρχονται οι οικιακές βοηθοί που επιλέγουν τελικά να φύγουν από την Κύπρο.

Η επικοινωνία μας με την Αστυνομία, η οποία αναφέρεται στο ρεπορτάζ, οδήγησε στο συμπέρασμα ότι γίνονται συνεχείς προσπάθειες εξασφάλισης κάποιων στοιχείων από το ΤΙΚ ΤΟΚ το οποίο όμως δεν ανταποκρίνεται

Η «αποκάλυψη προσωπικών δεδομένων» γίνεται από τις ίδιες τις οικιακές βοηθούς σε ένα μέσο όπως το ΤΙΚ ΤΟΚ το οποίο έχει πολλαπλάσια εμβέλια από την κυπριακή τηλεόραση.

Οι αναφορές για τα 1.800 ευρώ. Όποιος παρακολουθήσει καλόπιστα το ρεπορτάζ, θα αντιληφθεί ότι αυτά είναι χρήματα που πληρώνουν οι εργοδότες για να φέρουν τις οικιακές βοηθούς (εισητήρια, άδειες κτλ.). Πουθενά δεν αναφέρεται ότι αυτός είναι ο μισθός τους.

Σε καμία περίπτωση το ρεπορτάζ δεν αναφέρεται στο σύνολο των οικιακών βοηθών.

Οι ίδιες οι οικιακές βοηθοί είναι θύματα ενός κυκλώματος το οποίο προφανώς και εκμεταλλεύεται την επιθυμία τους να εργαστούν σε άλλες χώρες με υψηλότερα εισοδήματα.

Σε τέτοιου είδους θέματα, θα πρέπει να έχουμε υπόψιν πάντα και την άλλη πλευρά του νομίσματος. Και αυτή είναι τα ηλικιωμένα συνήθως πρόσωπα που υποχρεώνονται να μπουν σε ένα φαύλο κύκλο αναζήτησης και καταγγελιών τη στιγμή που πίστεψαν (και πλήρωσαν) για να αντιμετωπίσουν τις δυσκολίες τους.

Σε αυτό το πνεύμα, απορρίπτω τα περί ρατσιστικού μίσους και αδυνατώ να αντιληφθώ τα περί σεξιστικών σχολίων.

Ευχαριστώ πολύ και πάντα στη διάθεσή σας

Γ. Κασκάνης

Διευθυντής Ειδήσεων Alpha Κύπρου

Δημοσιεύμα με ρητορική μίσους

Η Επιτροπή Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας εξέτασε παράπονο (23_11092023) για δημοσίευμα στην εφημερίδα «Φιλελεύθερος» με τίτλο «Ξέφραγο αμπέλι η Κύπρος και με βούλα» (ημερομηνία δημοσίευσης 10/09/2023). Ομόφωνα η Επιτροπή αποφάσισε ότι το άρθρο παραβιάζει τον Κώδικα Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας και συγκεκριμένα την Ειδική Διάταξη 14. Ρητορική Μίσους.

Το άρθρο αφορά στο μεταναστευτικό ζήτημα και την πολιτική διαχείρισής του από το κράτος. Σύμφωνα με την παραπονούμενη το άρθρο «σημειώνει παραπλανητικά ότι μετανάστες φεύγουν με κόστος €1000-€1500 που πληρώνει ο φορολογούμενος πολίτης, ενώ το ΥΠΕΣ δήλωσε ότι 90% όλων των δαπανών καταβάλλονται από την ΕΕ».

Αναφέρεται, ακόμα, ότι το άρθρο «επιρρίπτει ευθύνες στην κυβέρνηση για το ότι δεν απελαύνει υπηκόους τρίτων χωρών, εκτός κι εάν έχει διασφαλιστεί η είσοδος τους στις χώρες καταγωγής τους και επίσης για το ότι κυκλοφορούν ελεύθεροι αντί να κρατούνται». Θεωρεί, παράλληλα, ως «ατεκμηρίωτη, ανεύθυνη και που ισοδυναμεί με προτροπή προς τη βία, την εισήγηση του συντάκτη ότι τα πογκρόμ εναντίον μεταναστών δεν ήταν προϊόν ρατσισμού, αλλά αντίδρασης λόγω του μεγάλου αριθμού υπηκόων τρίτων χωρών στη χώρα, καθώς και την αναφορά ότι η διαχείριση του προβλήματος έχει καταστεί βραχνάς για την κοινωνία, με το ποτήρι να έχει ξεχειλίσει το τελευταίο διάστημα με τα έκτροπα που βλέπουμε να συμβαίνουν σε μια τόσο μικρή χώρα».

Στο παράπονο αναφέρεται, τέλος, ότι «ολόκληρο το άρθρο είναι διαποτισμένο με τον όρο παράνομοι, κάτι που αντίκειται στις συστάσεις της Υπάτης Αρμοστείας του ΟΗΕ και δεν χρησιμοποιείται από τους θεσμούς της ΕΕ».

Στην απάντησή του, ο συντάκτης του άρθρου, Μάριος Χριστοδούλου, σημειώνει, μεταξύ άλλων, ότι «το ποσό, για το οποίο γίνεται λόγος στο παράπονο, το έχει αναφέρει ο Υπουργός Εσωτερικών, ο οποίος είπε επί λέξει: …που τους δίνουμε». Συνεχίζοντας σημειώνει πως «στο άρθρο δεν αναφέρεται πουθενά για απέλαση…». Ενώ το δεύτερο σκέλος, ότι κυκλοφορούν ελεύθεροι αντί να κρατούνται, είναι από τα λόγια του Υπουργού στη Βουλή, όπου είπε ότι «πρακτικά δεν μπορούμε να τους συλλάβουμε και να τους απελάσουμε την ίδια ώρα, επειδή χρειαζόμαστε 3 εβδομάδες και δεν υπάρχουν οι απαραίτητοι χώροι κράτησης για αυτούς τους αριθμούς».

Περαιτέρω ο συντάκτης θεωρεί ότι «η προτροπή προς τη βία είναι συμπέρασμα υποκειμενικό της παραπονούμενης και δεν έχει καμιά απολύτως λογική βάση» και τονίζει πως αναφέρθηκε σε «καταδικαστέα έκτροπα». Ενώ για τον όρο «παράνομοι» αναφέρει πως χρησιμοποίησες τον όρο που χρησιμοποιήθηκε και στη συζήτηση στη Βουλή. Και καταλήγει: «Άλλωστε πρόκειται για άρθρο γνώμης και όπως όλοι οι άλλοι, διατηρεί το δικαιώμα του και ο συντάκτης να εκφράζει γνώμη για τα γεγονότα.»

Η Επιτροπή Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας εξετάζοντας όλα τα δεδομένα ομοφώνησε ότι το άρθρο παραβιάζει την Ειδική Διάταξη του Κώδικα μ,ε αριθμό 14. Ρητορική Μίσους σύμφωνα με την οποία:

Τα ΜΕ και οι Δημοσιογράφοι μεριμνούν ώστε να μη δημοσιεύεται οποιοδήποτε περιεχόμενο που να ωθεί ή να υποκινεί ή να δικαιολογεί το μίσος, την άσκηση βίας ή τη διάκριση εναντίον ενός ατόμου ή μίας ομάδας ατόμων.

Η ρητορική μίσους μπορεί να λάβει τη μορφή άρνησης, υποβάθμισης ή συγχώρεσης εγκλημάτων, καθώς και ηρωοποίησης ατόμων που διέπραξαν τέτοια εγκλήματα.

Λαμβάνοντας υπόψη ότι η ρητορική μίσους μπορεί να ενσωματώνεται σε δημοσιογραφικό λόγο υπό τη μορφή δηλώσεων, νοείται ότι τα ΜΕ και οι Δημοσιογράφοι έχουν την ευθύνη για το περιεχόμενο που δημοσιεύουν, μεταδίδουν, αναρτούν ή αναπαράγουν, στην ολότητά του.

Η Επιτροπή αναφέρει πως ο συντάκτης του άρθρου θεωρεί δεδομένο ότι είναι παράνομοι οι ξένοι υπήκοοι οι οποίοι δεν έχουν άδεια παραμονής στην Κύπρο και δεν εξασφαλίζουν πολιτικό άσυλο.

Ωστόσο, η ΕΔΔ επιβεβαιώνει πως ο όρος «παράνομοι» δεν μπορεί και δεν πρέπει να χρησιμοποιείται για πρόσωπα τα οποία φτάνουν από μια τρίτη χώρα είτε εκδιωκόμενα από τα καθεστώτα, είτε για οικονομικούς λόγους και αναζητώντας καλύτερη ζωή.

Επιπλέον η Επιτροπή διαπιστώνει πως ο συντάκτης του άρθρου γράφει με τρόπο ειρωνικό, και χρησιμοποιεί τα λεχθέντα στη Βουλή από τον Υπουργό Εσωτερικών ως δεδομένα, αν και έχει πολλές φορές επισημανθεί πως ο δημοσιογράφος και ο αρθρογράφος έχουν την ίδια ευθύνη τήρησης της δημοσιογραφικής δεοντολογίας ακόμα και όταν αναδημοσιεύουν αποσπάσματα αναφορών και δηλώσεων από δημόσια πρόσωπα.

Το ύφος και ο τόνος που χρησιμοποιούνται γενικότερα στο άρθρο συνιστούν ρητορική μίσους και άρα παραβίαση της δημοσιογραφικής δεοντολογίας, ενώ ο δημοσιογράφος θα μπορούσε να ασκήσει κριτική στην κυβέρνηση χωρίς να δημιουργεί λανθασμένες εντυπώσεις για τους ξένους υπηκόους, με όποιο καθεστώς και αν βρίσκονται στην Κύπρο.

Παραβίαση της Ειδικής Διάταξης Περί Πνευματικής Ιδιοκτησίας

Η Επιτροπή Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας εξέτασε παράπονο (24_12092023) σχετικά με φωτο-ρεπορτάζ και σχόλιο που αναρτήθηκε στη διαδικτυακή ενημερωτική σελίδα OmegaLIVE κάτω από τον τίτλο «Απίστευτο κι όμως κυπριακό! Έστησαν δεξίωση σε χώρο στάθμευσης – Τραπέζια ακόμα και στις θέσεις αναπήρων (ΕΙΚΟΝΑ)» (ημερομηνία ανάρτησης 11 Σεπτεμβρίου 2023).

Η Επιτροπή, εξετάζοντας όλα τα δεδομένα που είχε ενώπιόν της, αποφάσισε ότι η ανάρτηση παραβιάζει τον Κώδικα Δημοσιογραφικής Δεντολογίας και συγκεκριμένα την Ειδική Διάταξη 19. ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑ, σύμφωνα με την οποία:

19.1. Τα ΜΕ και οι Δημοσιογράφοι σέβονται και εφαρμόζουν το εκάστοτε ισχύον Δίκαιο και τις συμβάσεις που αφορούν στην προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας.

19.2. Σε περίπτωση δημοσίευσης ή μετάδοσης ή ανάρτησης μη πρωτογενούς περιεχομένου, ακόμα και επεξεργασμένου εν όλω ή εν μέρει, θα πρέπει να εξασφαλίζονται όλα τα δικαιώματα/άδεια από το ΜΕ και/ή τον κάτοχο των πνευματικών δικαιωμάτων.

19.3. Σε περίπτωση αναδημοσίευσης από άλλη πηγή, όπου αυτό επιτρέπεται, τα ΜΕ και οι Δημοσιογράφοι υποχρεούνται να λαμβάνουν τα δέοντα μέτρα ώστε αυτό να γίνεται με σεβασμό προς την αρχική πηγή και με αναφορά στην προέλευση.

Σύμφωνα με τον παραπονούμενο, η ανάρτηση, σε μέσο κοινωνικής δικτύωσης, στην οποία γίνεται αναφορά στο δημοσίευμα, ανήκει στον ίδιο και επισυνάπτει σχετική φωτογραφία. Προσθέτει ότι απηύθυνε μήνυμα, μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, στο Μέσο και «ζήτησα να με ενημερώσουν από ποιον πήραν άδεια για αναδημοσίευση του περιεχομένου και της φωτογραφίας της ανάρτησής μου, κάτι για το οποίο δεν ερωτήθηκα ποτέ και ούτε έδωσα την συγκατάθεση μου, και ζήτησα όπως κατέβει το εν λόγω δημοσίευμα από την ιστοσελίδα άμεσα».

Στην απάντηση του, την οποία έδωσε διά δικηγόρου, το Μέσο αναφέρει ότι «λήφθηκαν τα δέοντα μέτρα προς άμεση ανταπόκριση στο περιεχόμενο της επιστολής του παραπονούμενου».

Προσθέτει πως «η φωτογραφία είχε δημοσιευθεί στο Twitter και είχε γίνει viral, γιατί απεικόνιζε γαμήλιο πάρτι που φαίνεται να διεξήχθη σε χώρο στάθμευσης αυτοκινήτων και στον οποίο είχαν τοποθετηθεί τραπέζια τα οποία επεκτείνονταν μέχρι και στον χώρο στάθμευσης αναπήρων» και ακόμα πως «η φωτογραφία συνοδεύετο με έντιμο σχόλιο του δημοσιογράφου… Εστίαζε με κωμικό τρόπο στα κακώς κείμενα του τόπου μας».

Και συνεχίζει: «Μερίμνησε δε όπως διασφαλίσει ότι δεν ήταν δυνατό να ταυτοποιηθεί από το επίμαχο ρεπορτάζ και φωτογραφία κανένα σχετιζόμενο πρόσωπο, προστατεύοντας το δικαίωμα της ιδιωτικής ζωής και επικεντρώνοντας στην είδηση καθ’ αυτή.» Επιπλέον το Μέσο αναφέρει πως ο παραπονούμενος διεκδικεί την πατρότητα της φωτογραφίας «χωρίς να παραθέσει οποιαδήποτε αποδεικτικά στοιχεία που να δεικνύουν με ασφάλεια ότι αυτός ήταν ο δημιουργός της πρωτότυπης φωτογραφίας.» Και ακόμα ότι «ο παραπονούμενος, ακόμη και αν απεδείκνυε το ιδιοκτησιακό του δικαίωμα επί της φωτογραφίας, απεμπόλησε οποιαδήποτε δικαιώματα του διότι η φωτογραφία ήταν ήδη άμεσα εκτεθειμένη και ελεύθερα προσβάσιμη στο κοινό και επομένως δεν υπάρχει παράβαση».

Η Επιτροπή τονίζει πως η παραβίαση της πρόνοιας του Κώδικα για την πνευματική ιδιοκτήσια προκύπτει από το γεγονός ότι η φωτογραφία που χρησιμοποιήθηκε στο δημοσίευμα αντιγράφηκε από τον προσωπικό λογαριασμό του χρήστη και παραπονούμενου, σε μέσο κοινωνικής δικτύωσης, χωρίς να εξασφαλιστεί η σχετική άδεια από τον ίδιο. Είναι υποχρέωση του/της δημοσιογράφου και του Μέσου να βεβαιούνται πως το περιεχόμενο αναρτήσεων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης είναι ελεύθερο προς αντιγραφή και χρήση, και πως δεν παραβιάζονται τυχόν πνευματικά δικαιώματα, προτού προχωρήσουν στην χρήση ή αξιοποίησή του.

Το ζήτημα των πνευματικών δικαιωμάτων αποτελεί αντικείμενο ευρύτατης συζήτησης, σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο, και το γεγονός ότι δημοσιογράφοι και Μέσα Ενημέρωσης διεκδικούν σεβασμό αυτών των δικαιωμάτων για τους ίδιους, αναδεικνύει εντονότερη την ανάγκη να λαμβάνονται υπόψη και τα πνευματικά δικαιώματα τρίτων από δημοσιογράφους και Μέσα.

Πρόσθετα, και με δεδομένη τη συχνή επίκληση του δημοσίου συμφέροντος για την όποια αναδημοσίευση περιεχομένου από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, χωρίς να λαμβάνονται υπόψη τα πνευματικά δικαιώματα, η Επιτροπή σημειώνει πως ο/η δημοσιογράφος θα πρέπει να σταθμίζει τι είναι δημόσιο συμφέρον και τι όχι, με βάση και τις πρόνοιες του Κώδικα Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας. Ενώ όταν εντοπίζει υλικό σε μέσο κοινωνικής δικτύωσης τρίτου το οποίο θεωρεί είδηση, θα πρέπει να την διερευνά περαιτέρω, και να εξασφαλίζει πληροφορίες και από άλλες πηγές, προτού την αναδημοσιεύσει.

Ρητορική μίσους σε άρθρο με ανεπίτρεπτη χρήση φράσης

Η Επιτροπή Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας εξέτασε παράπονα που έλαβε (22_05092023) σχετικά με άρθρο που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Σημερινή» με τίτλο «Ο Τρίτος Αττίλας δείχνει τα δόντια του και μας την έχει στημένη (ΒΙΝΤΕΟ-ΑΝΑΛΥΣΗ)» το οποίο υπογράφει ο Δρ Γιάννος Χαραλαμπίδης (ημερομηνία δημοσίευσης 3/9/2023).

Σύμφωνα με τους παραπονούμενους, το άρθρο χρησιμοποιεί «ανυπόστατες πληροφορίες», ενώ «περιέχει σωρεία σχολίων κατά των μεταναστών που αποτελούν ρητορική μίσους και προτροπή σε βία.»

Στην απάντηση του Μέσου, αναφέρεται εκ μέρους του αρθρογράφου Δρα Γιάννου Χαραλαμπίδη πως οι καταγγελίες είναι «έκδηλα ανυπόστατες», και πως «με μίαν απλή ανάγνωση του κειμένου ή/και του συναφούς βίντεο μπορεί τούτο να γίνει κατανοητό».

Η Επιτροπή Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας εξετάζοντας τα δεδομένα αποφάσισε ότι το άρθρο παραβιάζει τον Κώδικα Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας και συγκεκριμένα την Ειδική Διάταξη 14. ΡΗΤΟΡΙΚΗ ΜΙΣΟΥΣ, η οποία προνοεί ότι:

Τα ΜΕ και οι Δημοσιογράφοι μεριμνούν ώστε να μη δημοσιεύεται οποιοδήποτε περιεχόμενο που να ωθεί ή να υποκινεί ή να δικαιολογεί το μίσος, την άσκηση βίας ή τη διάκριση εναντίον ενός ατόμου ή μίας ομάδας ατόμων.

Η ρητορική μίσους μπορεί να λάβει τη μορφή άρνησης, υποβάθμισης ή συγχώρεσης εγκλημάτων, καθώς και ηρωοποίησης ατόμων που διέπραξαν τέτοια εγκλήματα.

Λαμβάνοντας υπόψη ότι η ρητορική μίσους μπορεί να ενσωματώνεται σε δημοσιογραφικό λόγο υπό τη μορφή δηλώσεων, νοείται ότι τα ΜΕ και οι Δημοσιογράφοι έχουν την ευθύνη για το περιεχόμενο που δημοσιεύουν, μεταδίδουν, αναρτούν ή αναπαράγουν, στην ολότητά του.

Η Επιτροπή έχει και στο παρελθόν υποδείξει πως η χρήση φράσεων όπως «Τρίτος Αττίλας» και «νέα εισβολή» για την περιγραφή του μεταναστευτικού ζητήματος, είναι δεοντολογικά ανεπίτρεπτη, διότι χρησιμοποιεί τον πόνο που προκάλεσε στους πρόσφυγες, στις οικογένειες των πεσόντων και αγνοουμένων, και στο σύνολο του λαού η Τουρκική Εισβολή του 1974, για να διεγείρει το δημόσιο αίσθημα απέναντι σε συνέπειες που ο αρθρογράφος περιγράφει και που ο ίδιος θεωρεί ότι προκαλούν οι αριθμοί των μεταναστών. Λανθασμένα η τραγωδία που βίωσε η Κύπρος το 1974 επαναφέρεται, επανατραυματίζοντας το κοινό, σε ένα άρθρο που ουδεμία σχέση έχει με τα ιστορικά γεγονότα.

Η Επιτροπή, ως ο προασπιστής της ελευθερίας της έκφρασης, αναγνωρίζει το δικαίωμα του αρθρογράφου να εκφράζει την άποψή του, ωστόσο τονίζει πως τα στερεότυπα στην κάλυψη θεμάτων όπως το μεταναστευτικό, μπορούν να καλλιεργήσουν ή/και να διαιωνίσουν ρατσιστικές νοοτροπίες.

Επιπλέον, ο τρόπος με τον οποίο παρουσιάζονται στο άρθρο οι αριθμοί του μεταναστευτικού και οι όποιες πληροφορίες και απόψεις τυχόν έχει ο αρθρογράφος για τις ρίζες του υπό αναφορά προβλήματος, καθώς και η χρήση εκφράσεων όπως «ωρολογιακή βόμβα που άρχισε να δείχνει τα δόνται της» σαφώς και ωθούν, υποκινούν ή και δικαιολογούν το μίσος εναντίον του συνόλου των μεταναστών, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την κοινωνία.

Απαράδεκτες αναφορές σε δημοσιεύμα

Η Επιτροπή Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας, ασκώντας το δικαίωμα που της παρέχει ο Κώδικας Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας, αποφάσισε να εξετάσει αυτεπάγγελτα δημοσίευμα στο ενημερωτικό site «Διάλογος» με τίτλο «Τη βίασε ενώ κοιμόταν – 6 χρόνια φυλακή», με ημερομηνία δημοσίευσης 03/08/2023.

Η Επιτροπή ομοφώνησε ότι υπάρχει παραβίαση του Κώδικα Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας και συγκεκριμένα της Ειδικής Διάταξης 15. ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΕΓΚΛΗΜΑΤΑ σύμφωνα με την οποία:

15.1. Τα ΜΕ δεν αποκαλύπτουν άμεσα ή έμμεσα την ταυτότητα θυμάτων σεξουαλικής παρενόχλησης, σεξουαλικής κακοποίησης, βιασμού και άλλων σεξουαλικών εγκλημάτων.

15.2 Η δημοσίευση πληροφοριών για σεξουαλικά εγκλήματα παραμένει λιτή, χωρίς λεπτομέρειες και δραματοποίηση του συμβάντος.

Επιβάλλεται ακόμα μεγαλύτερη προσοχή σε περίπτωση που το έγκλημα αφορά παιδιά.

15.3 Αποφεύγεται η αναφορά σε δηλώσεις οι οποίες αποτελούν μονομερή κατάθεση υπεράσπισης ή οι οποίες λειτουργούν ως ρομαντικοποίηση του εγκλήματος.

Η Επιτροπή εντοπίζει στο ρεπορτάζ παραβίαση της υπό αναφοράς Ειδικής Διάταξης του Κώδικα στη συμπερίληψη, από τον δημοσιογράφο:

α) λεπτομερειών για τις αιτιολογίες που προέβαλε ο καταδικασθείς, και συγκεκριμένα ότι «ο κατηγορούμενος ομολόγησε ότι έτρεφε ερωτικά αισθήματα για την παραπονούμενη, τα οποία δεν μπόρεσε να διαχειριστεί». Τέτοιου είδους αναφορές για εγκλήματα όπως ο βιασμός, δεν μπορούν να γίνουν αποδεκτές, καθώς στην ουσία αλλοιώνουν την καταδικαστέα πράξη του κατηγορούμενου και της δίνουν διαστάσεις ρομαντικής νουβέλας.

β) αναφορών στο σκηνικό μέσα στο οποίο διαπράχθηκε το καταδικαστέο έγκλημα, και συγκεκριμένα ότι «ο κατηγορούμενος βρήκε τη γυναίκα να κοιμάται στο δωμάτιό της γυμνή, τυλιγμένη με πετσέτα μπάνιου και σκεπασμένη με σεντόνι». Τέτοιες λεπτομέρειες συνιστούν δραματοποίηση του συμβάντος, και μπορεί να αλλοιώσουν την ουσία της είδησης, που αφορά σε ένα σοβαρό έγκλημα.

Με την ευκαιρία αυτή, η Επιτροπή τονίζει την ευθύνη των δημοσιογράφων να φιλτράρουν τις πληροφορίες που συλλέγουν, αναφορικά με σεξουαλικά εγκλήματα, και να επιλέγουν ποιες θα δημοσιεύσουν, αποφεύγοντας αχρείαστες περιγραφές και λεπτομέρειες, τόσο στον τίτλο όσο και ευρύτερα στο περιεχόμενο του ρεπορτάζ τους, ειδικά εάν αυτές δεν προσθέτουν ουσία στην είδηση, και με γνώμονα πρωτίστως την προστασία των θυμάτων.

Παραβίαση της Ιδωτικής Ζωής σε δημοσιεύμα

Η Επιτροπή Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας εξέτασε παράπονο (15_04072023) σχετικά με την ανάρτηση θέματος στη διαδικτυακή πύλη OmegaLIVE, με τίτλο «Κύπρος: Έφυγε από τη ζωή και πήρε προαγωγή» (ημερομηνία δημοσίευσης 30/06/2023).

Η Επιτροπή, σταθμίζοντας το παράπονο και την απάντηση του Μέσου, έκρινε ομόφωνα ότι η ανάρτηση παραβιάζει τον Κώδικα Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας, και συγκεκριμένα την Ειδική Διάταξη 5. Ιδιωτική Ζωή, η οποία, αναφέρει, μεταξύ άλλων, ότι:

5.1. Η υπόληψη και η ιδιωτική ζωή κάθε προσώπου τυγχάνουν σεβασμού.

5.2. Παρεμβάσεις και έρευνες στην ιδιωτική ζωή προσώπων, περιλαμβανομένης της λήψης οπτικοακουστικού υλικού, χωρίς τη συγκατάθεσή τους, κατά κανόνα απαγορεύονται…

5.3. Κατ’ εξαίρεση μπορεί να δικαιολογηθεί η δημοσιοποίηση αποκλειστικά προς το δημόσιο συμφέρον, όπως καθορίζεται στον Κώδικα.

Σύμφωνα με τον παραπονούμενο, το δημοσίευμα «δεν είναι ηθικά και δημοσιογραφικά ορθό», γιατί αναφέρεται σε άτομο που έχει φύγει από τη ζωή και γιατί «το θέμα δεν αποτελεί καν είδηση αφού αφορά σε προαγωγή του δημοσίου με αναδρομική ισχύ».

Το Μέσο άντλησε το θέμα από την Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας, και στην απάντησή του αναφέρει πως «η δημοσίευση έγινε με σκοπό την ανάδειξη μίας πληροφορίας, την οποία κρίναμε ως ενδιαφέρουσα». Διαβεβαιώνει, επίσης, ότι «σε καμία περίπτωση η σχετική ανάρτηση δεν έγινε με σκοπό να θίξει την προσωπικότητα του οποιουδήποτε, πόσο μάλλον ενός θανόντος προσώπου.»

Ο παραπονούμενος αναφέρει, επιπρόσθετα, ότι «παρά τις απανωτές προσπάθειες να επικοινωνήσει με το Μέσο, κανένας δεν του απάντησε ούτε με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο ούτε στο τηλέφωνο». Ενώ το Μέσο στην απάντησή του αναφέρει πως «όταν λάβαμε επιστολή από την Επιτροπή Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας, και θέλοντας να επιβεβαιώσουμε και προς την οικογένεια της θανούσας τον αμέριστο σεβασμό μας, προβήκαμε άμεσα σε ενέργειες επί του σχετικού άρθρου. Συγκεκριμένα, αφαιρέθηκε από την είδηση το όνομα της εκλιπούσας, διατηρώντας αυτούσιο το υπόλοιπο μέρος από τη γνωστοποίηση της Επίσημης Εφημερίδας του Κράτους».

Με αφορμή την ανάρτηση, η Επιτροπή τόνιζει την ανάγκη οι δημοσιογράφοι να αποφεύγουν την απλή αντιγραφή, χωρίς διερεύνηση ή/και επιβεβαίωση, θεμάτων, από οποιαδήποτε πηγή και αν αυτά προέρχονται, όπως και να αποφεύγουν τη συμπερίληψη πληροφοριών ή/και λεπτομερειών ενός θέματος οι οποίες μπορεί να συνιστούν παρέμβαση/παραβίαση της ιδιωτικής ζωής (στη συγκεκριμένη περίπτωση και των μελών της οικογένειας της θανούσας) ή/και των προσωπικών δεδομένων. Η επεξεργασία πληροφοριών και λεπτομερειών ενός θέματος είναι απαραίτητη για να αποτρέπεται η καθ’ οιονδήποτε τρόπο παραβίαση προνοιών του Κώδικα Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας.